Ağ Ev Bloomberg-in dərc etdiyi sızdırılmış telefon danışığı ilə bağlı yaranan qalmaqal fonunda ABŞ-nin xüsusi elçisi Stiv Vitkoffu müdafiə edib. Məlumata görə, Vitkoff Rusiyanın yüksək vəzifəli rəsmisi ilə söhbətdə Moskvanın Prezident Donald Trampı tərifləməsinin iki lider arasında Ukrayna müharibəsi barədə telefon danışığını “yüngülləşdirəcəyini” bildirib.
Bloomberg-in əldə etdiyi 14 oktyabr tarixli stenoqrama əsasən, Vitkoff Rusiya Prezidentinin xarici siyasət üzrə müşaviri Yuri Uşakovla danışığında həmçinin Vladimir Putinin, Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin Ağ Evə səfəri ərəfəsində Trampa zəng etməsini təklif edib. Bu zəng Kremlin Kiyevə “Tomahawk” qanadlı raketlərinin verilməsinə qarşı mövqeyini birbaşa Trampa çatdırmaq üçün fürsət yaradıb.
Ağ Ev sızdırılmış transkriptin doğruluğunu təkzib etməyib və Vitkoffun Rusiya rəsmiləri ilə danışıqlarını müdafiə edib.
“Bu normal danışıqlardır. O, yəqin ki, ukraynalılara da oxşar sözlər deyir. Bu, peşəkar danışıqlar aparanın işidir”, – Tramp bildirib.
Kreml isə məsələ ilə bağlı şərh verməyib.
Putinin Trampa Qəzza atəşkəsinə görə təbriki
Bloomberg yazır ki, Vitkoff söhbət zamanı Putinin Trampı Qəzza üzrə əldə olunan atəşkəs razılaşmasına görə təbrik etməsinin faydalı olacağını deyib. Uşakov isə oktyabrın 16-da baş vermiş Tramp–Putin danışığının xülasəsində Kremlin liderinin Trampı “Yaxın Şərqdə vəziyyəti normallaşdırmaq səylərinə görə” təbrik etdiyini təsdiqləyib.
“Tomahawk” raketləri ilə bağlı təsir
16 oktyabr danışığında Putin Trampa “Tomahawk” raketlərinin Ukraynaya verilməsinin müharibəni daha da gərginləşdirəcəyini və ABŞ-Rusiya münasibətlərinə zərər vuracağını bildirib. ABŞ rəsmilərinə görə, bu xəbərdarlıq Trampın raketlərin Kiyevə verilməsinə qarşı çıxmasında həlledici rol oynayıb.
Sızan danışıq respublikaçıları narahat edib
Sızan danışıq yayıldıqdan sonra bir sıra respublikaçı konqresmenlər Ağ Evin bu cür “gizli diplomatiyasını” tənqid edərək administrasiyanı kursu dəyişməyə çağırıblar.
“Bu, ciddi problemdir. Bu cür gizli görüşlər və arxa qapı danışıqları dərhal dayandırılmalıdır”, – Konqres üzvü Brayan Fitspatrik “X” platformasında yazıb. O, prosesin Dövlət katibi Marko Rubio tərəfindən aparılmalı olduğunu bildirib.
Rusiya yönümlü sülh planının başlanğıcı?
Bloomberg-in məlumatına görə, Vitkoff–Uşakov danışığı son günlər ortaya çıxan 28 maddəlik sülh planının köklərini aça bilər. Tənqidçilər sənədi “Rusiya üçün əlverişli” adlandırır.
Plan Ukraynanın qırmızı xətlər hesab etdiyi güzəştləri nəzərdə tutur – o cümlədən Kiyevin Rusiya tərəfindən tam işğal edilməmiş ərazilərdən imtina etməsi, ordunun ölçüsünün məhdudlaşdırılması və NATO-ya üzvlüyün rədd edilməsi.
Sızmış transkriptə əsasən, Vitkoff Uşakovla söhbətdə Donetskin tam şəkildə Rusiyaya verilməsindən və digər ərazilərlə “ərazi mübadiləsi” imkanından danışıb:
“Aramızda qalsın, bilirəm ki, sülh üçün nə lazım olacaq: Donetsk və bəlkə də başqa bir yerdə ərazi mübadiləsi”, – Vitkoff bildirib.
Hazırda ABŞ və Ukrayna rəsmiləri planı 19 maddəyə endirib və yekun razılaşmanın Zelenski ilə Tramp arasında müzakirə edilməsi gözlənilir.
Zelenskiyə təzyiqlər artır
Sürətli proses Kiyev üçün əlavə gərginlik yaradıb. Plan Trampın iki ən yaxın xarici siyasət müşavirinin – Stiv Vitkoff və Cared Kuşnerin dəstəyini alıb. Zelenski isə bir köməkçisi ilə bağlı korrupsiya qalmaqalının fonunda daxili siyasi təzyiqlərlə üz-üzədir.
Tramp çərşənbə axşamı sosial şəbəkədə bildirib ki, Vitkoffa Moskvada Putinlə görüşmək tapşırılıb, ABŞ ordusunun katibi Den Driskoll isə ukraynalılarla danışıqlar aparacaq. Tramp əlavə edib ki, “yalnız sülh sazişi tamamlananda və ya son mərhələyə çatanda” Putin və Zelenski ilə görüşəcək.
Moskva: “Planı maksimum dərəcədə bizim mövqeyə yaxınlaşdırın”
Bloomberg-in dərc etdiyi ikinci sızma danışığından məlum olub ki, Uşakov Rusiya Suveren Fondunun rəhbəri Kirill Dmitriyevlə söhbətdə ABŞ ilə razılaşdırılan planın “maksimum rus mövqeyinə uyğun” hazırlanmasını istəyib.
“Düşünmürəm ki, bizim versiyanı tam qəbul etsinlər, amma ən azı ona mümkün qədər yaxın olacaq”, – Dmitriyev cavabında deyib.
