{"id":170861,"date":"2015-11-02T21:53:47","date_gmt":"2015-11-02T21:53:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meydan.tv\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/"},"modified":"2015-11-02T21:53:47","modified_gmt":"2015-11-02T21:53:47","slug":"idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/","title":{"rendered":"\u0130D\u0130 1 noyabr se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilkin r\u0259yini a\u00e7\u0131qlad\u0131"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/37179\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-37179\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\">\n  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/37179\/\" alt=\"\" class=\"wp-image-37179\"\/><figcaption><\/figcaption><\/figure>\n<p>\n  <i><br \/>\n    Parlament se\u00e7kil\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n yerli qanunvericliyin\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun ke\u00e7irilm\u0259yib<br \/>\n  <\/i>\n<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    Meydan tv Demokratik T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r \u0130nstitutun se\u00e7kil\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 ilkin r\u0259yini t\u0259qdim edir:<br \/>\n  <\/b>\n<\/p>\n<p>\n  <br \/>\n  <b><br \/>\n    1.QISA \u0130CMAL<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  Ke\u00e7iril\u0259n se\u00e7ki bir siyasi q\u00fcvv\u0259nin \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdiyi v\u0259 hakim partiya il\u0259 \u04d9sas m\u00fcxalif\u04d9t partiyalar\u0131 aras\u0131nda dialoqun yoxlu\u011fu il\u0259 s\u04d9ciyy\u04d9l\u04d9n\u04d9n siyasi m\u00fchitd\u04d9 c\u04d9r\u04d9yan edib.<\/p>\n<p>  Prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259n sonra Az\u0259rbaycanda siyasi h\u00fcquqlar v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t azadl\u0131qlar\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, siyasi r\u0259qibl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259qib v\u0259 t\u0259zyiql\u0259r geni\u015fl\u0259nmi\u015fdir. Bu d\u00f6vrd\u0259n etibar\u0259n, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti institutlar\u0131, m\u00fcst\u0259qil media v\u0259 m\u00fcxalif t\u0259\u015fkilatlar t\u0259zyiq siyas\u0259tinin h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>  \u00d6lk\u0259 miqyas\u0131nda s\u0259rb\u0259st topla\u015fmaq azadl\u0131\u011f\u0131 tam \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b, yaln\u0131z Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yar\u0131mqapal\u0131 &#8220;M\u0259hsul\u201d stadionunda m\u00fcxalif partiyalar\u0131n b\u0259z\u0259n mitinql\u0259r ke\u00e7irm\u0259sin\u0259 imkan verilib. MSK seckiqaba\u011f\u0131 t\u0259\u015fviqat d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 namiz\u0259dl\u0259rin se\u00e7icil\u0259rl\u0259 g\u00fcr\u00fc\u015fm\u0259si v\u0259 toplant\u0131lar ke\u00e7irm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r bir se\u00e7ki dair\u0259si \u00fczr\u0259 1 a\u00e7\u0131q v\u0259 1 qapal\u0131 olmaqla c\u0259mi 250 yerin siyah\u0131s\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirib. Lakin 2010 parlament se\u00e7kil\u0259rind\u0259 2676 yer a\u00e7\u0131q v\u0259 2254 yer qapal\u0131 olmaqla c\u0259mi 4930 yer ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, 2010-cu ild\u0259ki v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 t\u0259xmin\u0259n 10 d\u0259f\u0259 imkanlar m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>  Se\u00e7ki M\u0259\u00adc\u0259l\u00adl\u0259\u00adsin\u0259 edi\u00adl\u0259n d\u0259\u00adyi\u00ad\u015fik\u00adlik\u00adl\u0259r is\u0259 bir \u00e7ox hal\u00adda m\u00f6v\u00adcud olan nor\u00adma\u00adla\u00adr\u0131 da\u00adha da an\u00adti\u00addemok\u00adra\u00adtik v\u0259\u00adziy\u00ady\u0259\u00adt\u0259 g\u0259\u00adti\u00adr\u0259n, ya\u00adxud im\u00adkan\u00adla\u00adr\u0131, azad\u00adl\u0131q\u00adla\u00adr\u0131 da\u00adral\u00adda\u00adcaq \u015f\u0259k\u00adl\u0259 sa\u00adlan nor\u00adma\u00adlar ol\u00admu\u015f, ya\u00adxud \u015f\u0259x\u00adsl\u0259\u00adr\u0259 n\u0259\u00adz\u0259\u00adr\u0259n qa\u00adnun\u00adveri\u00adci\u00adli\u00ady\u0259 g\u0259\u00adti\u00adril\u00admi\u015f\u00addir.<\/p>\n<p>  Siyasi partiyalar institutsional olaraq funksionall\u0131qdan \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b v\u0259 onlar\u0131n s\u0259rb\u0259st f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rilm\u0259sin\u0259 h\u00fcquqi v\u0259 faktiki m\u00fchit yoxdur.<\/p>\n<p>  Se\u00e7ici siyah\u0131lar\u0131 il\u0259 bagl\u0131 D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si il\u0259 M\u0259rk\u0259zi Se\u00e7ki Komissiyas\u0131n\u0131n m\u0259lumatlar\u0131 aras\u0131nda olan 1 milyondan \u00e7ox se\u00e7ici say\u0131 uy\u011funsuzlu\u011fu h\u0259l\u0259 d\u0259 qalmaqdad\u0131r. Se\u00e7ici siyah\u0131lar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti idar\u0259, m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin qapal\u0131 salonlar\u0131nda yerl\u0259\u015fdirildiyind\u0259n, onlara se\u00e7icil\u0259rin s\u0259rb\u0259st tan\u0131\u015f olmaq imkanlar\u0131 m\u0259hdud olub.<\/p>\n<p>  Se\u00e7kiqaba\u011f\u0131 m\u00fchiti n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259rk\u0259n m\u00fcst\u0259qil median\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi v\u0259ziyy\u0259t x\u00fcsusil\u0259 narahatl\u0131q do\u011furur. \u00d6lk\u0259d\u0259 olan TV-l\u0259r tamamil\u0259 hakim siyasi q\u00fcvv\u0259nin n\u0259zar\u0259ti alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>  IDI median\u0131n se\u00e7kil\u0259rd\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcnuzunm\u00fcdd\u0259tli monitorinq apararaq birinci d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259ri 07 oktyabr, ikinci d\u00f6vr\u00fc is\u0259 30 oktyabr 2015-ci il tarixd\u0259 a\u00e7\u0131qlam\u0131\u015fd\u0131r.[1]Bu hesabatlarda median\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259kt\u0259r\u0259fli yana\u015fd\u0131\u011f\u0131, x\u00fcsusil\u0259 elektron median\u0131n x\u0259b\u0259r v\u0259 proqramlar\u0131 m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259tl\u0259 hakimiyy\u0259t v\u0259 onu d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n t\u0259r\u0259fin lehin\u0259 t\u0259\u015fviqat t\u0259\u015fkil etdiyi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>  Beyn\u0259lxalq miqyasda se\u00e7kil\u0259r\u0259 dair \u0259sas mandat\u0131 olan AT\u018fT Demokratik T\u0259sisatlar v\u0259 \u0130nsan Haqlar\u0131 B\u00fcrosu se\u00e7kil\u0259ri 400 n\u0259f\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259k ist\u0259s\u0259 d\u0259, Az\u0259rbaycan H\u00f6kum\u0259tinin ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u015f\u0259rtl\u0259r sonradan onlar\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259sind\u0259n imtinaya s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. AT\u018fT Parlament Assambleyas\u0131 da DT\u0130HB-nun m\u00f6vqeyini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259r\u0259k m\u00fc\u015fahid\u0259 missiyas\u0131 g\u00f6nd\u0259rm\u0259kd\u0259n imtina etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>  H\u0259m\u00e7inin Avropa Parlamenti Az\u0259rbaycandak\u0131 siyasi v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 insan haqlar\u0131 probleml\u0259rin\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259kl\u0259 daha \u00f6nc\u0259 q\u0259rar \u00e7\u0131xararaq Avropa Birliyinin r\u0259smi strukturlar\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 missiyas\u0131 g\u00f6nd\u0259rm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>  M\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rd\u0259 bu d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 verilmi\u015f 76 se\u00e7ki \u015fikay\u0259tinin (49 iddia \u0259riz\u0259si, 27 kassasiya \u015fikay\u0259ti olmaqla) 2-si (h\u0259r ikisi iddia \u0259riz\u0259sidir) m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qism\u0259n t\u0259min edilib, 3 se\u00e7ki \u015fikay\u0259ti (2 iddia \u0259riz\u0259si v\u0259 1 kassasiya \u015fikay\u0259ti) m\u00fcmk\u00fcn say\u0131lmay\u0131b, 71 se\u00e7ki \u015fikay\u0259ti (45 iddia \u0259riz\u0259si v\u0259 26 kassasiya \u015fikay\u0259ti) mahiyy\u0259t \u00fczr\u0259 bax\u0131laraq t\u0259min edilm\u0259yib.<\/p>\n<p>  01 noyabr 2015-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda Parlament\u0259 keciril\u0259n secki azad, \u0259dal\u0259tli, \u015f\u0259ffaf v\u0259 demokratik olmay\u0131b. Seckil\u0259rin butun m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259, \u0259sas\u0259n d\u0259 namiz\u0259dl\u0259rin ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 qeydiyyat\u0131, seckiqaba\u011f\u0131 t\u0259\u015fviqat v\u0259 secki gunu s\u0259sverm\u0259nin n\u0259tic\u0259l\u0259ri uzr\u0259 umumil\u0259\u015fdirm\u0259 gost\u0259rir ki, bu secki r\u0259aqb\u0259tsiz v\u0259 alternativsizlik \u015f\u0259raitind\u0259 ba\u015f verib, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n h\u0259qiqi irad\u0259sini ifad\u0259 ed\u0259n seckil\u0259r olmay\u0131b.<\/p>\n<p>  Se\u00e7kil\u0259rd\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f qanun pozuntular\u0131 v\u0259 se\u00e7kiqaba\u011f\u0131 siyasi m\u00fchit, azad v\u0259 \u0259dal\u0259tli se\u00e7kil\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 imkan verm\u0259mi\u015f, bununla da Parlament se\u00e7kil\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n yerli qanunvericliyin\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun ke\u00e7irilm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>  Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n dovl\u0259t orqanlar\u0131, xusus\u0259n d\u0259 siyasi hakimiyy\u0259t bu seckinin azad, \u0259dal\u0259tli v\u0259 demokratik kecirilm\u0259si ucun siyasi irad\u0259 numayi\u015f etdir\u0259 bilm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>\n  <b><br \/>\n    II. G\u0130R\u0130\u015e<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  Demokratik T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r \u0130nstitutu (IDI) 05.11.2013-c\u00fc ild\u0259 bir qrup tan\u0131nmi\u015f h\u00fcquq\u015f\u00fcnas v\u0259 ictimai xadim t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131l\u0131b. R\u0259smi qeydiyyatdan ke\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u018fdliyy\u0259 Nazirliyin\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcraci\u0259t edilm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, qanunsuz olaraq t\u0259\u015fkilat\u0131n qeydiyyata al\u0131nmas\u0131ndan imtina edilmi\u015fdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bununla \u0259laq\u0259dar m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 m\u00fcraci\u0259t olunmu\u015fdur. B\u00fct\u00fcn daxili m\u0259hk\u0259m\u0259 instansiyalar\u0131na ba\u015f vurulsa da, m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r \u018fdliyy\u0259 Nazirliyinin imtinas\u0131n\u0131 q\u00fcvv\u0259d\u0259 saxlam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>  06 aprel 2015-ci il tarixd\u0259 IDIh\u00fcquqar\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 Avropa M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 (IHAM) m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fdir. T\u0259\u015fkilat\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas m\u0259qs\u0259di demokratik t\u0259sisatlar\u0131n, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti v\u0259 se\u00e7ki institutlar\u0131n\u0131n s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sin\u0259; insan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259minin\u0259; yerli \u00f6z\u00fcn\u00fcidaretm\u0259nin t\u0259kmill\u0259\u015fm\u0259sin\u0259; b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na; Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tinin demokratik d\u00fcnyaya inteqrasiyas\u0131na yard\u0131m etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>  IDI 23 dekabr 2014-c\u00fc il tarixd\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f b\u0259l\u0259diyy\u0259 se\u00e7kil\u0259rini m\u00fc\u015fahid\u0259 edib.[2]Bundan \u0259lav\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 se\u00e7icil\u0259rin say\u0131na dair real v\u0259ziyy\u0259ti \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 IDI 2014-c\u00fc ild\u0259 &#8220;Se\u00e7ici Qeydiyyat\u0131n\u0131n Auditi\u201d adl\u0131 ara\u015fd\u0131rma aparm\u0131\u015fd\u0131r.[3]<\/p>\n<p>  \u0130D\u0130 2015-ci ilin noyabr\u0131n 1-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k parlament se\u00e7kil\u0259rinin azad, \u0259dal\u0259tli v\u0259 \u015f\u0259ffaf ke\u00e7irilm\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn se\u00e7ki\u00f6nc\u0259si m\u00fchitin v\u0259 se\u00e7ki prosesinin gedi\u015fini t\u0259niziml\u0259y\u0259n m\u00f6vcud qanunvericilik bazas\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq standartlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 cavab verm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 ara\u015fd\u0131rma aparm\u0131\u015fd\u0131r.[4]<\/p>\n<p>  18 avqust 2015-ci il tarixd\u0259 \u00f6lk\u0259nin apar\u0131c\u0131 siyasi partiya v\u0259 VC liderl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 &#8220;Se\u00e7kil\u0259r\u0259 dair qanunvericiliyin analizi: beyn\u0259lxalq normalar, probleml\u0259r v\u0259 perspektivl\u0259r\u201d ad\u0131nda geni\u015f ictimi m\u00fczakir\u0259 (forum) t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir.[5]<\/p>\n<p>  31 avqust 2015-ci ild\u0259 IDI se\u00e7kil\u0259r \u00f6nc\u0259si v\u0259ziyy\u0259tin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 dair hesabat haz\u0131rlayaraq ictimaiyy\u0259t\u0259 yay\u0131mlam\u0131\u015fd\u0131r.[6]<\/p>\n<p>  IDI 07 oktyabr 2015-ci il tarixd\u0259 se\u00e7kil\u0259r\u0259 dair apard\u0131\u011f\u0131 MED\u0130A MON\u0130TOR\u0130NQin birinci d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259rini a\u00e7\u0131qlam\u0131\u015fd\u0131r.[7]<\/p>\n<p>  16 oktyabr 2015-ci ild\u0259 IDI se\u00e7kil\u0259rin birinci m\u0259rh\u0259l\u0259si hesab olunan namiz\u0259dl\u0259rin ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nmas\u0131na dair I ARALIQ HESABAT yaym\u0131\u015fd\u0131r.[8]<\/p>\n<p>  29 oktyabr 2015-ci ild\u0259 se\u00e7ki komissiyalar\u0131nda v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rd\u0259 se\u00e7ki \u015fikay\u0259tl\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na dair IDI t\u0259r\u0259find\u0259n ke\u00e7irilmi\u015f monitorinqin ilkin n\u0259tic\u0259l\u0259ri a\u00e7\u0131qlanm\u0131\u015fd\u0131r.[9]<\/p>\n<p>  IDI 30 oktyabr 2015-ci il tarixd\u0259 se\u00e7kil\u0259r\u0259 dair apard\u0131\u011f\u0131 MED\u0130A MON\u0130TOR\u0130NQin ikinci d\u00f6vr \u2013t\u0259\u015fviqat m\u00fcdd\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259rini a\u00e7\u0131qlam\u0131\u015fd\u0131r.[10]<\/p>\n<p>  30 oktyabr 2015-ci ild\u0259 IDI se\u00e7kil\u0259rin ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259si hesab olunan se\u00e7kiqaba\u011f\u0131 t\u0259\u015fviqata dair II ARALIQ HESABAT yaym\u0131\u015fd\u0131r.[11]<\/p>\n<p>  IDI Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259sind\u0259 &#8211; Bak\u0131, Sumqay\u0131t, G\u0259nc\u0259, Qazax, \u015e\u0259ki, Masall\u0131, K\u00fcrd\u0259mir, Sabirabad, T\u0259rt\u0259r v\u0259 Xacmaz \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonlar\u0131nda, h\u0259m\u00e7inin Nax\u00e7\u0131van MR \u0259razisind\u0259 yerli v\u0259t\u0259nda\u015f qruplar\u0131, habel\u0259 must\u0259qil K\u0130V v\u0259 yerli QHT-l\u0259r il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir.<\/p>\n<p>  \u00a0Se\u00e7kil\u0259r\u0259 start verildikd\u0259n sonra 1 sentyabr 2015-ci ild\u0259n edibar\u0259n Parlament seckil\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 IDI \u015f\u0259rtl\u0259rin imkan verdiyi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259, daxili resurslar hesab\u0131na seckil\u0259rin gedi\u015finin mu\u015fahid\u0259sil\u0259 yana\u015f\u0131, se\u00e7kid\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259r\u0259 h\u00fcquqi yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    III. SE\u00c7K\u0130QABA\u011eI V\u018fZ\u0130YY\u018fT<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    A.S\u0130YAS\u0130 KONTEKST<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  Prezidentli respublika olan Az\u0259rbaycanda hakimiyy\u0259tin \u00fc\u00e7 \u0259sas qolu var: icraedici, qanunverici v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tl\u0259ri (m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tind\u0259n ba\u015fqa dig\u0259r hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 seckili orqanlard\u0131r). Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 icraedici hakimiyy\u0259tin daha geni\u015f s\u0259lahiyy\u0259t h\u0259yata ke\u00e7irdiyi g\u00fccl\u00fc prezident sistemin\u0259 malikdir. Dig\u0259r \u00e7oxsayl\u0131 \u00f6hd\u0259likl\u0259ri v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, Prezident Nazirl\u0259r Kabinetini t\u0259yin edir, m\u0259rk\u0259zi s\u0259viyy\u0259d\u0259 icra hakimiyy\u0259tini t\u0259yin edir v\u0259 regionlarda icra s\u0259lahiyy\u0259tini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n \u0130craedici Hakimiyy\u0259tl\u0259rin ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 v\u0259zif\u0259y\u0259 t\u0259yin edir, v\u0259zif\u0259d\u0259n azad edir v\u0259 onlar\u0131n s\u0259lahiyy\u0259t dair\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259n edir.<\/p>\n<p>  Ke\u00e7iril\u0259n se\u00e7ki bir siyasi q\u00fcvv\u0259nin \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdiyi v\u0259 hakim partiya il\u0259 \u04d9sas m\u00fcxalif\u04d9t partiyalar\u0131 aras\u0131nda dialoqun yoxlu\u011fu il\u0259 s\u04d9ciyy\u04d9l\u04d9n\u04d9n siyasi m\u00fchitd\u04d9 c\u04d9r\u04d9yan edib. Parlamentd\u0259 t\u0259msil olunan 11 partiyadan biri olan hakim Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131n\u0131n (YAP) r\u0259hb\u0259ri haz\u0131rk\u0131 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r v\u0259 bu partiya 125 yerlik \u00f6lk\u0259 parlamentind\u0259 69 deputatla \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil edib. Parlamentd\u0259 t\u0259msil olunan sayca ikinci b\u00f6y\u00fck qrup 42 m\u00fcst\u0259qil deputatdan ibar\u0259tdir ki, onlar da, ad\u0259t\u0259n, s\u0259sverm\u0259d\u0259 hakim partiyan\u0131n t\u0259r\u0259find\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirl\u0259r. Qalan 12 yeri on siyasi partiya tutmu\u015fdur. M\u00f6vc\u00fcd parlamentd\u0259 5 yer se\u00e7kil\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r bo\u015f idi. M\u00fcxalif siyasi partiyalar olan M\u00fcsavat v\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u0259bh\u0259si Partiyas\u0131 (AXCP) 2010-cu il se\u00e7kil\u0259rind\u0259 parlamentd\u0259 t\u0259msil olunmaq imkan\u0131n\u0131 itirmi\u015fdirl\u0259r. 2009-cu ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcxalif Respublika\u00e7\u0131 Alternativ (REAL) H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n s\u0259dri v\u0259 prezidentliy\u0259 namiz\u0259di \u0130lqar M\u0259mm\u0259dov 2013-c\u00fc ilin fevral ay\u0131ndan bar\u0259sind\u0259 \u0130HAM-\u0131n d\u0259rhal azad olunmas\u0131yla ba\u011fl\u0131 q\u0259rar olmas\u0131na baxmayaraq, h\u0259l\u0259 d\u0259 h\u0259bsd\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. O, \u0130smay\u0131ll\u0131da ba\u015f ver\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015f etiraz aksiyalar\u0131ndan bir g\u00fcn sonra ora gedib, v\u0259t\u0259nda\u015flarla g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 &#8220;hadis\u0259l\u0259rin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131s\u0131\u201d kimi qondarma ittihamla 7 il h\u0259bs c\u0259zas\u0131na m\u0259hkum edilib.<\/p>\n<p>  Parlament se\u00e7kil\u0259ri Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda davam etm\u0259kd\u0259 olan Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si v\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisinin 20%-\u0259 yax\u0131n hiss\u0259sinin i\u015f\u011fal olundu\u011fu bir \u015f\u0259raitd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilib. Bu v\u0259ziyy\u0259t h\u0259min \u0259razil\u0259r \u00fczr\u0259 se\u00e7kil\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259sini, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259, \u00e7ox sayl\u0131 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259sverm\u0259nin t\u0259\u015fkilini \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirib. H\u0259m\u00e7inin i\u015f\u011fal fakt\u0131 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n erm\u0259ni \u0259halisinin se\u00e7kil\u0259rd\u0259 i\u015ftirak\u0131na \u015f\u0259rait yaratma\u011fa imkan verm\u0259yib.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    B. \u0130CT\u0130MA\u0130-S\u0130YAS\u0130 \u015e\u018fRA\u0130T<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  1 noyabr 2015-ci ild\u0259 Milli M\u0259clis\u0259 keciril\u0259c\u0259kse\u00e7kil\u0259r insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 sah\u0259sind\u0259 9 oktyabr 2013 prezident seckil\u0259rd\u0259n sonra yaranm\u0131\u015f siyasi g\u0259rginlik d\u00f6vr\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf edib. Prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259n sonra Az\u0259rbaycanda siyasi h\u00fcquqlar v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t azadl\u0131qlar\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, siyasi r\u0259qibl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259qib v\u0259 t\u0259zyiql\u0259r geni\u015fl\u0259nmi\u015fdir. Bu d\u00f6vrd\u0259n etibar\u0259n, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti institutlar\u0131, m\u00fcst\u0259qil media v\u0259 m\u00fcxalif t\u0259\u015fkilatlar t\u0259zyiq siyas\u0259tinin h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. \u0130ctimai sektorda, media sektorunda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 beyn\u0259lxalq QHT-l\u0259rin hesablar\u0131na h\u0259bs qoyulmu\u015f, ofisl\u0259ri ba\u011flanm\u0131\u015f, avadanl\u0131qlar\u0131 z\u0259bt olunmu\u015f v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Donorlar\u0131n \u00f6lk\u0259 QHT-l\u0259rin\u0259 qrant verilm\u0259si yollar\u0131 h\u00fcquqi bax\u0131mdan \u0259ng\u0259ll\u0259nmi\u015fdir. N\u0259tic\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259ri, ekspertl\u0259r, h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar, v\u0259kill\u0259r v\u0259 ictimai \u015f\u0259xsl\u0259rin daxil oldu\u011fu \u0130\u015f\u00e7i Qrupunun 12 avqust 2014-c\u00fc il tarixd\u0259 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 98 n\u0259f\u0259rlik siyasi v\u0259 vicdan m\u0259hbusunun siyah\u0131s\u0131 meydana g\u0259ldi.[12]S\u0259n\u0259d siyasi i\u015fl\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xan v\u0259kil, h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar v\u0259 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7iliyi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan QHT t\u0259msil\u00e7isi olan 28 n\u0259f\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n imzalan\u0131b. Siyasi m\u0259hbuslar Avropa \u015euras\u0131 Parlament Assambleyas\u0131n\u0131n (A\u015ePA) 3 oktyabr 2012-ci il tarixli 1900 sayl\u0131 Q\u0259tnam\u0259sind\u0259 t\u0259sbit edilmi\u015f kriteriyalar \u0259sas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Xeyli sayda yerli v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar bu siyah\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbuslar\u0131n vahid siyah\u0131s\u0131 kimi q\u0259bul edib. Bu il \u0130\u015f\u00e7i Qrupu b\u0259yan edib ki, indiy\u0259d\u0259k veril\u0259n \u0259fv s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 il\u0259 v\u0259 c\u0259za m\u00fcdd\u0259tl\u0259rinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 elan olunmu\u015f 98 n\u0259f\u0259rlik siyah\u0131dan 79 n\u0259f\u0259r siyasi m\u0259hbusun ad\u0131 qal\u0131b.[13]<\/p>\n<p>  Sentyab\u0131r\u0131n 2-d\u0259 M\u00fcsavat Partiyas\u0131n\u0131n M\u0259clis \u00fczv\u00fc Saday Hac\u0131l\u0131 &#8220;k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259 ged\u0259rk\u0259n nalayiq ifad\u0259l\u0259r s\u00f6yl\u0259m\u0259k\u201d qondarma ittiham\u0131 il\u0259 20 sutka h\u0259bs edilib. M\u00fcsavat Partiyas\u0131 h\u0259bsl\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259ynat\u0131nda Saday Hac\u0131l\u0131n\u0131n sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 s\u0259rt t\u0259nqidi yaz\u0131lar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu bildirib. Sentyabr\u0131n 30-da AXCP s\u0259drinin m\u00fc\u015faviri, partiyan\u0131n R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fcM\u0259mm\u0259d \u0130brahim N\u0259rimanov rayonu \u0259razisind\u0259 polis t\u0259r\u0259find\u0259n saxlan\u0131laraq bar\u0259sind\u0259 2 ayl\u0131q h\u0259bs-q\u0259timkan t\u0259dbiri se\u00e7ilib.O,Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 221-ci (xuliqanl\u0131q) madd\u0259sil\u0259 ba\u015flanm\u0131\u015f cinay\u0259t i\u015fi \u00fczr\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259li bilinir. Partiyadan bildirilir ki, onun h\u0259bsi birba\u015fa siyasi f\u0259aliyy\u0259til\u0259 \u0259laq\u0259lidir.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    C.S\u018fRB\u018fST TOPLA\u015eMA<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    1.H\u00dcQUQ\u0130 \u00c7\u018fR\u00c7\u0130V\u018f<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  Qanunvericiliyin v\u0259ziyy\u0259tini qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259rk\u0259n qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, s\u0259rb\u0259st topla\u015fmaq azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n Konstitusiya normas\u0131 q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f olsa da, 24 dekabr 2002-ci il tarixd\u0259 Milli M\u0259clis t\u0259r\u0259find\u0259n Konstitusiyan\u0131n t\u0259l\u0259bin\u0259 zidd \u015f\u0259kild\u0259 Konstitusiyan\u0131n \u0259sas m\u0259tni il\u0259 eyni h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olan &#8220;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin t\u0259nziml\u0259nm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiya Qanunu insan h\u00fcquqlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir \u00e7ox m\u0259qam\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n bu h\u00fcquqlar\u0131n ehtiyac olandan daha art\u0131q m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131r. 13 noyabr 1998-ci ild\u0259 q\u0259bul edil\u0259n &#8220;S\u0259rb\u0259st topla\u015fmaq azadl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda\u201d Qanun is\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 n\u0259 Konstitusiyaya, n\u0259 2002-ci ild\u0259 q\u0259bul edil\u0259n Konstitusiya Qanununa, n\u0259 d\u0259 2001-ci ild\u0259 Milli M\u0259clisd\u0259 ratifikasiya edil\u0259r\u0259k \u00f6lk\u0259mizin qo\u015fuldu\u011fu &#8220;\u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n v\u0259 \u0259sas azadl\u0131qlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259si haqq\u0131nda\u201d Avropa Konvensiyas\u0131n\u0131n 11-ci madd\u0259sinin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab vermir.<\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    S\u0259rb\u0259st topla\u015fma h\u00fcququna g\u00f6r\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunan inzibati c\u0259za<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  S\u0259rb\u0259st topla\u015fma h\u00fcququndan istifad\u0259 imkanlar\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmaqla b\u0259rab\u0259r, bu h\u00fcququndan istifad\u0259 etm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131na a\u011f\u0131r c\u0259zalar g\u0259tirilmi\u015fdir. 02 noyabr 2012-ci ild\u0259 \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 298-ci madd\u0259si q\u00fcvv\u0259d\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k yerin\u0259 yeni t\u0259nziml\u0259m\u0259 olan madd\u0259 \u0259lav\u0259 edildi. Burda diqq\u0259ti \u00e7\u0259k\u0259n \u0259n \u00f6n\u0259mli m\u0259qam budur ki, 2012-ci ild\u0259 c\u0259rim\u0259nin maksimum h\u0259ddi 13 manat oldu\u011fu halda, haz\u0131rda bu miqdar 30 min manata q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259ldilmi\u015fdir. Bel\u0259likl\u0259, b\u00fct\u00fcn d\u00f6n\u0259ml\u0259rin rekordu t\u0259z\u0259l\u0259nmi\u015f bir madd\u0259nin sanksiyas\u0131 2307 d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Ayr\u0131ca, iki y\u00fcz q\u0131rx saatad\u0259k ictimai i\u015fl\u0259r v\u0259 ya iki ayad\u0259k m\u00fcdd\u0259t\u0259 inzibati h\u0259bs c\u0259zas\u0131 da madd\u0259nin sanksiyalar\u0131na \u0259lav\u0259 edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    \u00a02.S\u018fRB\u018fST TOPLA\u015eMA M\u00dcH\u0130T\u0130<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  \u00d6lk\u0259 miqyas\u0131nda s\u0259rb\u0259st topla\u015fmaq azadl\u0131\u011f\u0131 tam \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b, yaln\u0131z Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yar\u0131mqapal\u0131 &#8220;M\u0259hsul\u201d stadionunda m\u00fcxalif partiyalar\u0131n b\u0259z\u0259n mitinql\u0259r ke\u00e7irm\u0259sin\u0259 imkan verilib. Orada mitinq ke\u00e7iril\u0259nd\u0259 is\u0259 h\u0259min istiqam\u0259td\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n ictimai n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin h\u0259r\u0259k\u0259ti \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131b, mitinq\u0259 qat\u0131lmaq ist\u0259y\u0259nl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda s\u00fcni mane\u0259l\u0259r yarad\u0131l\u0131b, mitinq\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259ri polis n\u00fcmayi\u015fkaran\u0259 \u015f\u0259kild\u0259 videolent\u0259 al\u0131b v\u0259 sonra h\u0259min g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r \u0259sas\u0131nda v\u0259t\u0259nda\u015flara m\u00fcxt\u0259lif t\u0259zyiql\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fib.<\/p>\n<p>  M\u00fcxalif siyasi partiyalar\u0131n v\u0259 m\u00fcst\u0259qil QHT-l\u0259rin bildirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 bir \u00e7oxunun Bak\u0131da ofis yerl\u0259ri yoxdur v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri regionlarda davaml\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. H\u0259m\u00e7inin qapal\u0131 m\u0259kanlarda konfrans, d\u0259yirmi masa v\u0259 s. formatlarda ictimai toplant\u0131lar ke\u00e7irm\u0259k dem\u0259k olar ki, m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz hala g\u0259lib v\u0259 onlar ciddi mane\u00e7ilikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdikl\u0259ri vur\u011fulan\u0131r.<\/p>\n<p>  Sad\u0259c\u0259 h\u00f6kum\u0259t y\u00f6n\u00fcml\u00fc \u015f\u0259xsl\u0259rin idar\u0259 etdiyi QHT-l\u0259r\u0259 m\u0259hdud imkanlar t\u0259min edilib v\u0259 onlar H\u00f6kum\u0259tin m\u00fcft\u0259lif fondlar\u0131ndan maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilib.<\/p>\n<p>  Bel\u0259likl\u0259, ke\u00e7iril\u0259n se\u00e7kil\u0259r beyn\u0259lxalq qurumlar\u0131n v\u0259 yerli ictimai-siyasi t\u0259\u015fkilatlar\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na baxmayaraq, hakim partiya il\u0259 \u04d9sas m\u00fcxalif q\u00fcvv\u0259l\u0259r v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti aras\u0131nda dialoqun yoxlu\u011fu il\u0259 s\u0259ciyy\u04d9l\u0259n\u04d9n siyasi m\u00fchitd\u0259 c\u04d9r\u04d9yan edib.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    D.V\u018fT\u018fNDA\u015e C\u018fM\u0130YY\u018fT\u0130<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    1.H\u00dcQUQ\u0130 \u00c7\u018fR\u00c7\u0130V\u018f<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  17 dekabr 2013-c\u00fc ild\u0259 &#8220;Qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 (ictimai birlikl\u0259r v\u0259 fondlar) haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanununa 22, 17 oktyabr 2014-c\u00fc il tarixd\u0259 is\u0259 4 olmaqla \u00fcmumilikd\u0259 c\u0259mi 26 f\u0259rqli m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 norma \u0259lav\u0259 edildi v\u0259 ya d\u0259yi\u015fikliy\u0259 m\u0259ruz qald\u0131. Qanunun q\u0259bul edildiyi 2000-ci ild\u0259n b\u0259ri bir t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsd\u0259 \u0259n \u00e7ox d\u0259yi\u015fiklik bu zaman k\u0259siyind\u0259 oldu. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r bu Qanuna olanlarla yekunla\u015fmay\u0131b. Ke\u00e7\u0259n q\u0131sa d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 &#8220;Qranthaqq\u0131nda\u201d, &#8220;H\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259rin d\u00f6vl\u0259t qeydiyyat\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t reyestri haqq\u0131nda\u201d Qanunlara v\u0259 \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 d\u0259 m\u00fcvafiq m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilib. D\u0259yi\u015fiklik v\u0259 \u0259lav\u0259l\u0259rin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti qanunla m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f birl\u0259\u015fm\u0259k azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tamamil\u0259 icaz\u0259 sistemin\u0259 ba\u011flayan d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rdir. Qanuna edil\u0259n d\u0259yi\u015fikliy\u0259 \u0259sas\u0259n qrantlar\u0131n v\u0259 donorlar\u0131n qeydiyyat\u0131 z\u0259ruriliyi yarad\u0131lm\u0131\u015f, bu m\u00fcdd\u0259an\u0131n qanunvericiliy\u0259 g\u0259tirilm\u0259sind\u0259n 18 ay sonra Qrant qeydiyyat\u0131 Qaydalar\u0131 Nazirl\u0259r Kabineti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiq edilmi\u015f, 23 ay vaxt ke\u015fm\u0259sin\u0259 baxmayaraq Donorlar\u0131n qeydiyyat\u0131 qaydalar\u0131 t\u0259sdiq edilm\u0259mi\u015fdir. Bel\u0259likl\u0259, \u00e7oxsayl\u0131 QHT m\u00fcxt\u0259lif donorlardanqrantlar alaraq se\u00e7ki prosesinin \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131na n\u0259zar\u0259t mexanixmas\u0131 qurmaq imkanlar\u0131ndan s\u00fcni olaraq k\u0259narda saxlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    \u00a02.\u0130CT\u0130MA\u0130 M\u00dcH\u0130T<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  Demokratik T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r \u0130nstitutu (IDI) 05.11.2013-c\u00fc ild\u0259 t\u0259sis edildikd\u0259n d\u0259rhal sonra d\u00f6vl\u0259t qeydiyyat\u0131na al\u0131nmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u018fdliyy\u0259 Nazirliyin\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259sin\u0259 baxmayaraq qanunsuz olaraq t\u0259\u015fkilat\u0131n qeydiyyata al\u0131nmas\u0131ndan imtina edilmi\u015fdir. IDI bununla \u0259laq\u0259dar daxili m\u0259hk\u0259m\u0259 instansiyalar\u0131na m\u00fcraci\u0259t ets\u0259 d\u0259, m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r \u018fdliyy\u0259 Nazirliyinin imtinas\u0131n\u0131 q\u00fcvv\u0259d\u0259 saxlam\u0131\u015fd\u0131r. 06 aprel 2015-ci il tarixd\u0259 IDI h\u00fcquqar\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 Avropa M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>  Qeyri-r\u0259smi ara\u015fd\u0131rmalara gor\u0259 haz\u0131rda \u00f6lk\u0259d\u0259 3500-d\u0259n art\u0131q QHT movcuddur. Onlar\u0131n 2500-\u0259 yax\u0131n QHT qeydiyyatdan ke\u00e7ib, 1000- d\u0259n yuxar\u0131 QHT is\u0259 dovl\u0259t qeydiyyat\u0131na al\u0131nmay\u0131b. 150 &#8211; y\u0259 q\u0259d\u0259r daxili m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 m\u00fcraci\u0259t edib. AH\u0130M \u2013n\u0259 is\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 70 yax\u0131n QHT ba\u015f vurub.<\/p>\n<p>  Se\u00e7kiqaba\u011f\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 ictimai m\u00fchit ondan ibar\u0259tdir ki, h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259nin xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00fcst\u0259qil v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti iflic edilib v\u0259 onlar\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k f\u0259aliyy\u0259t imkanlar\u0131 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n v\u0259ziyy\u0259t\u0259 sal\u0131n\u0131b. \u00d6lk\u0259nin tan\u0131nm\u0131\u015f v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti institutlar\u0131n\u0131n b\u0259zil\u0259rinin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri h\u0259bs edilib, \u00e7oxunun bank hesablar\u0131 dondurulub, m\u00fcst\u0259qil QHT-l\u0259rin xarici donorlarla i\u015fl\u0259m\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131 k\u0259silib.<\/p>\n<p>  Eyni zamanda, xarici donorlar\u0131n (Q\u0259rb m\u0259n\u015f\u0259li) Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259ti d\u0259 dem\u0259k olar ki, qada\u011fan edilib, onlar\u0131n b\u0259zil\u0259rinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 da \u0259sass\u0131z cinay\u0259t i\u015fl\u0259ri qald\u0131r\u0131l\u0131b. N\u0259tic\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 demokratikl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131na \u00e7ox m\u00fch\u00fcm d\u0259st\u0259k ver\u0259n AB\u015e Beyn\u0259lxalq \u018flaq\u0259l\u0259r \u00dczr\u0259 Milli Demokratiya \u0130nstitutu, A\u00e7\u0131q C\u0259miyy\u0259t \u0130nstitutu-Yard\u0131m Fondu (Soros Fondu), \u0130REX T\u0259\u015fkilat\u0131, &#8220;World Vision\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131, Fridrix Nauman Fondu v\u0259 bu kimi ba\u015fqa t\u0259\u015fkilatlar \u00f6lk\u0259ni t\u0259rk edibl\u0259r.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    IV. SE\u00c7K\u0130 S\u0130STEM\u0130 V\u018f H\u00dcQUQ\u0130 \u00c7\u018fR\u00c7\u0130V\u018f<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    A. SE\u00c7K\u0130 S\u0130STEM\u0130<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  T\u0259k palatal\u0131 parlament olan Milli M\u0259clis be\u015fillik m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n 125 deputatdan ibar\u0259tdir. Deputatlar majoritar se\u00e7ki sistemi \u00fczr\u0259 birmandatl\u0131 se\u00e7ki dair\u0259l\u0259rind\u0259n birba\u015fa se\u00e7ki h\u00fcququ \u0259sas\u0131nda gizli s\u0259sverm\u0259 yolu il\u0259 secilirl\u0259r. Se\u00e7kil\u04d9rd\u04d9 \u04d9n \u00e7ox s\u04d9s toplam\u0131\u015f namiz\u04d9d se\u00e7ilmi\u015f hesab edilir. \u04d8g\u0259r se\u00e7ki dair\u0259sind\u0259 he\u00e7 bir namiz\u04d9d qeydiyyata al\u0131nmay\u0131bsa v\u04d9 ya yaln\u0131z bir namiz\u04d9d qeydiyyata al\u0131n\u0131bsa, o zaman h\u04d9min dair\u04d9d\u04d9 se\u00e7kil\u04d9r t\u0259xir\u04d9 sal\u0131n\u0131r v\u04d9 proses t\u0259krarlan\u0131r. Se\u00e7kil\u0259rin ba\u015f tutmu\u015f hesab edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rsay t\u0259l\u0259b olunmur.<\/p>\n<p>  \u018fvv\u0259lki parlament se\u00e7kil\u0259ri 7 noyabr 2010-cu il tarixd\u0259 ke\u00e7irilmi\u015fdir. Be\u015finci ca\u011f\u0131r\u0131\u015f Parlament seckil\u0259ri 29 avqust 2015-ci il tarixd\u0259 imzalanm\u0131\u015f Prezident s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 \u00f6lk\u0259 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 84-cu madd\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq noyabr ay\u0131n\u0131n ilk bazar g\u00fcn\u00fc &#8211; 1 noyabr 2015-ci il\u0259 t\u0259yin edildi.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    \u00a0B. H\u00dcQUQ\u0130 \u00c7\u018fR\u00c7\u0130V\u018f<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  2015-ci il parlament se\u00e7kil\u04d9rinin ke\u00e7iril\u0259c\u0259yi \u04d9sas qanunvericilik Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 (1995, son d\u0259f\u04d9 2009-cu ild\u04d9 d\u0259yi\u015fiklikl\u04d9r edilmi\u015fdir) v\u0259 Se\u00e7ki M\u0259c\u04d9ll\u0259sind\u0259n (2003, son d\u04d9f\u0259 2015-ci ild\u04d9 d\u0259yi\u015fiklikl\u04d9r edilmi\u015fdir) ibar\u04d9tdir. Se\u00e7kil\u04d9r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi \u00e7\u04d9r\u00e7iv\u04d9y\u04d9 &#8220;S\u0259rb\u04d9st topla\u015fma azadl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda\u201d Qanun, &#8220;Televiziya v\u0259 radio yay\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d Qanun, &#8220;K\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda\u201d Qanun, M\u00fclki Prosesual M\u0259c\u0259ll\u0259, Cinay\u04d9t M\u04d9c\u0259ll\u04d9si v\u04d9 \u0130nzibati X\u0259talar M\u04d9c\u04d9ll\u04d9sinin m\u00fcvafiq m\u00fcdd\u0259alar\u0131, habel\u0259 M\u0259rk\u0259zi Se\u00e7ki Komissiyas\u0131n\u0131n (MSK) normativ xarakterli aktlar\u0131 daxildir.<\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    Se\u00e7ki M\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  B\u00fct\u00fcn n\u00f6vd\u04d9n olan se\u00e7kil\u04d9rin ke\u00e7irilm\u04d9sini t\u0259nziml\u0259y\u0259n Se\u00e7ki M\u0259\u00adc\u0259l\u00adl\u0259\u00adsi 27 may 2003-c\u00fc il ta\u00adrix\u00add\u0259 t\u0259s\u00addiq edil\u00admi\u015f v\u0259 q\u00fcv\u00adv\u0259\u00ady\u0259 min\u00admi\u015f\u00addir. Ara\u00addan ke\u00e7\u0259n 12 il\u00add\u0259 17 d\u0259\u00adf\u0259 Se\u00e7ki M\u0259\u00adc\u0259l\u00adl\u0259\u00adsi\u00adni d\u0259\u00adyi\u015f\u00addi\u00adr\u0259n v\u0259 ya \u0259la\u00adv\u0259\u00adl\u0259r ed\u0259n t\u0259\u00ad\u015f\u0259b\u00adb\u00fcs\u00adl\u0259r Mil\u00adli M\u0259c\u00adlis t\u0259\u00adr\u0259\u00adfin\u00add\u0259n real\u00adla\u015f\u00adm\u0131\u015f\u00add\u0131r.\u018fn son d\u0259yi\u015fiklik 03 aprel 2015-ci il ta\u00adrixd\u0259 edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>  \u00dcmu\u00admiy\u00ady\u0259t\u00adl\u0259, son 12 il\u00add\u0259 Se\u00e7ki M\u0259\u00adc\u0259l\u00adl\u0259\u00adsi\u00adnin 200-d\u0259k m\u00fcx\u00adt\u0259\u00adlif mad\u00add\u0259\u00adsi\u00adn\u0259 \u0259la\u00adv\u0259, d\u0259\u00adyi\u00ad\u015fik\u00adlik v\u0259 ya d\u00fc\u00adz\u0259\u00adli\u015f edil\u00admi\u015f, ya\u00adxud b\u00fc\u00adt\u00fcn\u00adl\u00fck\u00adl\u0259 mad\u00add\u0259 M\u0259\u00adc\u0259l\u00adl\u0259\u00add\u0259n \u00e7\u0131\u00adxa\u00adr\u0131l\u00adm\u0131\u015f\u00add\u0131r. La\u00adkin b\u00fc\u00adt\u00fcn bu ad\u00add\u0131m\u00adlar at\u0131l\u00adma\u00adm\u0131\u015f\u00addan \u00f6n\u00adc\u0259, c\u0259\u00admiy\u00ady\u0259t\u00add\u0259\u00adki al\u00adterna\u00adtiv si\u00adya\u00adsi fi\u00adkir da\u00ad\u015f\u0131\u00ady\u0131\u00adc\u0131\u00adla\u00adr\u0131\u00adn\u0131n, se\u00e7ki sa\u00adh\u0259\u00adsin\u00add\u0259 ix\u00adti\u00adsas\u00adla\u015f\u00adm\u0131\u015f ic\u00adti\u00adma\u00adi qu\u00adrum\u00adla\u00adr\u0131n, beyn\u0259l\u00adxalq se\u00e7ki mis\u00adsi\u00adya\u00adla\u00adr\u0131\u00adn\u0131n fi\u00adkir\u00adl\u0259\u00adri\u00adn\u0259 \u0259h\u0259\u00admiy\u00ady\u0259t veril\u00adm\u0259\u00admi\u015f, edi\u00adl\u0259n d\u0259\u00adyi\u00ad\u015fik\u00adlik\u00adl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ic\u00adti\u00adma\u00adi kon\u00adsensus ax\u00adta\u00adr\u0131l\u00adma\u00adm\u0131\u015f\u00add\u0131r.<\/p>\n<p>  M\u0259\u00adc\u0259l\u00adl\u0259\u00ady\u0259 edi\u00adl\u0259n d\u0259\u00adyi\u00ad\u015fik\u00adlik\u00adl\u0259r is\u0259 bir \u00e7ox hal\u00adda m\u00f6v\u00adcud olan nor\u00adma\u00adla\u00adr\u0131 da\u00adha da an\u00adti\u00addemok\u00adra\u00adtik v\u0259\u00adziy\u00ady\u0259\u00adt\u0259 g\u0259\u00adti\u00adr\u0259n, ya\u00adxud im\u00adkan\u00adla\u00adr\u0131, azad\u00adl\u0131q\u00adla\u00adr\u0131 da\u00adral\u00adda\u00adcaq \u015f\u0259k\u00adl\u0259 sa\u00adlan nor\u00adma\u00adlar ol\u00admu\u015f, ya\u00adxud \u015f\u0259x\u00adsl\u0259\u00adr\u0259 n\u0259\u00adz\u0259\u00adr\u0259n qa\u00adnun\u00adveri\u00adci\u00adli\u00ady\u0259 g\u0259\u00adti\u00adril\u00admi\u015f\u00addir. Se\u00e7ki m\u00fcd\u00add\u0259\u00adti\u00adnin 60 g\u00fc\u00adn\u0259\u00add\u0259k q\u0131\u00adsal\u00add\u0131l\u00adma\u00ads\u0131, bu\u00adna uy\u00ad\u011fun ola\u00adraq im\u00adza top\u00adla\u00adma m\u00fcd\u00add\u0259\u00adti\u00adnin 2 d\u0259\u00adf\u0259 azal\u00add\u0131l\u00adma\u00ads\u0131, si\u00adya\u00adsi t\u0259\u015f\u00advi\u00adqat m\u00fcd\u00add\u0259t\u00adl\u0259\u00adri\u00adnin 22 g\u00fc\u00adn\u0259 sa\u00adl\u0131n\u00adma\u00ads\u0131, t\u0259\u015f\u00advi\u00adqat \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6v\u00adcud olan plat\u00adfor\u00adma\u00adla\u00adr\u0131n sa\u00ady\u0131\u00adn\u0131n azal\u00add\u0131l\u00adma\u00ads\u0131, s\u0259r\u00adb\u0259st top\u00adla\u015f\u00adma yerl\u0259\u00adri\u00adnin h\u0259r ra\u00adyon\u00adda c\u0259\u00admi bir yer\u0259 d\u00fc\u00ad\u015f\u00fc\u00adr\u00fcl\u00adm\u0259\u00adsi, d\u00f6v\u00adl\u0259t k\u00fct\u00adl\u0259\u00advi in\u00adfor\u00adma\u00adsi\u00adya va\u00adsi\u00adt\u0259\u00adl\u0259\u00adrin\u00add\u0259 t\u0259\u015f\u00advi\u00adqat im\u00adkan\u00adla\u00adr\u0131\u00adn\u0131n m\u0259\u00adc\u0259l\u00adl\u0259\u00add\u0259n \u00e7\u0131\u00adxa\u00adr\u0131l\u00adma\u00ads\u0131, k\u00f6\u00adn\u00fcl\u00adl\u00fc pul depo\u00adzi\u00adti\u00adnin l\u0259\u011fv olun\u00adma\u00ads\u0131 v\u0259 di\u00adg\u0259r m\u00f6v\u00adcud im\u00adkan\u00adla\u00adr\u0131n m\u0259h\u00addud\u00adla\u015f\u00add\u0131\u00adr\u0131l\u00adma\u00ads\u0131 bun\u00adlar\u00addan, sa\u00add\u0259\u00adc\u0259, b\u0259\u00adzi\u00adl\u0259\u00adri\u00addir.<\/p>\n<p>  M\u00fcsb\u04d9t ir\u0259lil\u0259yi\u015f kimi 2008-ci ild\u04d9 ke\u00e7irilmi\u015f prezident se\u00e7kil\u04d9rind\u04d9n sonra M\u00fclki Prosessual M\u04d9c\u04d9ll\u04d9y\u04d9 Se\u00e7ki M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259 se\u00e7ki il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcbahis\u04d9l\u0259rl\u0259 \u0259laq\u04d9dar m\u04d9hk\u04d9m\u04d9 yurisdiksiyas\u0131na dair m\u00fcdd\u04d9alardaki ziddiy\u04d9tl\u0259r aradan qalxd\u0131 v\u04d9 bu m\u00fcvafiq m\u00fcdd\u04d9an\u0131n t\u0259tbiqini asanla\u015fd\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    MSK-n\u0131n normativ xarakterli aktlar\u0131<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  M\u0259rk\u0259zi Se\u00e7ki Komissiyas\u0131n\u0131n aktlar\u0131n\u0131n monitorinqi zaman\u0131 m\u0259lum olmu\u015fdur ki, h\u0259min aktlarla se\u00e7kil\u0259r\u0259 dair \u0259sas normativ h\u00fcquqi akt hesab olunan Se\u00e7ki M\u0259c\u0259ll\u0259sinin t\u0259l\u0259bl\u0259ri aras\u0131nda ciddi uy\u011funsuzluqlar var. Bu uy\u011funsuzluqlar v\u0259 Se\u00e7ki M\u0259c\u0259ll\u0259sinin t\u0259l\u0259bl\u0259rinin daha da m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 daha \u00e7ox &#8220;Se\u00e7ki komissiyas\u0131 protokolunun doldurulmas\u0131\u201d, &#8220;Exit-poll\u201d, &#8220;Se\u00e7ki komissiyalar\u0131nda \u015fikay\u0259tl\u0259rin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d, &#8220;M\u0259tbuat qrupu\u201d, &#8220;Veb-kamera\u201d v\u0259 &#8220;S\u0259lahiyy\u0259tli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin statusu\u201d haqq\u0131nda olan normativ xarakterli aktlarda rast g\u0259linir. Bu bar\u0259d\u0259 daha \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat\u0131 \u0130D\u0130-nin apard\u0131\u011f\u0131 ara\u015fd\u0131rmadan \u0259ld\u0259 etm\u0259k olar.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    V. S\u018fSVERM\u018f\u00d6NC\u018fS\u0130 M\u00dcH\u0130T<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    A. NAM\u0130Z\u018fDL\u018fR\u0130N \u0130R\u018fL\u0130 SURULM\u018fS\u0130 V\u018f QEYD\u0130YYATI<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    1.H\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  Secki M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 53-c\u00fc madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n namiz\u0259d oz t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 ya aktiv secki h\u00fcququ olan se\u00e7icil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259 bil\u0259r. H\u0259min M\u0259c\u0259ll\u0259nin 54-c\u00fc madd\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 namiz\u0259din ir\u0259li s\u00fcrulm\u0259sini h\u0259m\u00e7inin siyasi partiya v\u0259 ya siyasi partiyalar bloku h\u0259yata kecir\u0259 bil\u0259r (Secki M\u0259c\u0259ll\u0259si madd\u0259 54.1). Siyasi partiya h\u0259min partiyan\u0131n \u00fczvl\u04d9ri olmayan \u015f\u04d9xsl\u04d9rin namiz\u04d9dliyini d\u0259 ir\u04d9li s\u00fcr\u04d9 bil\u04d9r. Namiz\u04d9dlikl\u04d9r m\u00fcvafiq DSK-lara yaz\u0131l\u0131 bildiri\u015f t\u04d9qdim etm\u04d9kl\u04d9 ir\u04d9li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. DSK t\u04d9qdim edilmi\u015f s\u04d9n\u04d9dl\u04d9ri be\u015f g\u00fcnl\u00fck m\u00fcdd\u0259\u04d9t \u04d9rzind\u04d9 yoxlamal\u0131 v\u04d9 namiz\u04d9dliyin t\u0259sdiq edilib-edilm\u0259m\u0259si bar\u0259d\u0259 q\u0259rar verm\u0259lidir. T\u0259sdiq edildikd\u0259 muvafiq secki dair\u0259si \u0259razisi uzr\u0259 deputatl\u0131\u011fa namiz\u0259d kimi qeyd\u0259 al\u0131nmaq ucun namiz\u0259dliyi ir\u0259li surulmu\u015f h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015fa muvafiq dair\u0259 \u0259razisind\u0259n \u0259n az\u0131 450 secici imzas\u0131 toplanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn imza v\u0259r\u0259ql\u0259ri verilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>  450-d\u0259n \u00e7ox t\u0259hvil verilmi\u015f namiz\u0259din imzalar\u0131 v\u0259 dig\u0259r s\u0259n\u0259dl\u0259ri 7 g\u00fcn \u0259zrind\u0259 DSK t\u0259r\u0259find\u0259n yoxlan\u0131laraq namiz\u0259dliyin qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b-al\u0131nmamas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar verilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    2. \u0130DD\u0130A\u00c7ILAR<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  Siyasi partiyalar institutsional olaraq funksionall\u0131qdan \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b v\u0259 onlar\u0131n s\u0259rb\u0259st f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rilm\u0259sin\u0259 h\u00fcquqi v\u0259 faktiki m\u00fchit yoxdur. 2013-c\u00fc il Prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 \u0259sas m\u00fcxalif g\u00fcc kimi \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259n v\u0259 r\u0259smi n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 ikinci olmu\u015f, se\u00e7kid\u0259n sonra m\u00fc\u0259yy\u0259n ayr\u0131lmalar olsa da, C\u0259mil H\u0259s\u0259nlinin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi apar\u0131c\u0131 m\u00fcxalif qurum olan Milli \u015euran\u0131n v\u0259 onun apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259si olan AXCP se\u00e7kill\u0259rin demokratik ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 inams\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259r\u0259k i\u015ftirak\u0131 baykot etmi\u015fdir. Se\u00e7kil\u0259r\u0259 start verildikd\u0259n sonra is\u0259 ADP d\u0259 partiya formas\u0131nda se\u00e7kil\u0259rd\u0259 i\u015ftirakdan imtina etdiyini b\u0259yan etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>  Yarad\u0131lm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayara \u00f6lk\u0259nin apar\u0131\u00e7\u0131 m\u00fcxalif siyasi qurumlar\u0131ndan say\u0131lan M\u00fcsavat Partiyas\u0131 v\u0259 REAL H\u0259r\u0259kat\u0131 se\u00e7kil\u0259rd\u0259 i\u015ftirk etm\u0259yi q\u0259rara alm\u0131\u015fd\u0131r. 7 siyasi partiyan\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n &#8220;Azadl\u0131q-2015\u201d, \u00dcmid Partiyas\u0131, VHP v\u0259 dig\u0259r partiyalar da se\u00e7kil\u0259rd\u0259 f\u0259all\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdiribl\u0259r. H\u0259m\u00e7inin m\u00fcxalif siyasi g\u0259ncl\u0259r h\u0259r\u0259katlar\u0131ndan N\u0130DA VH, D18 v\u0259 A\u011e Blok t\u0259msil\u00e7il\u0259ri d\u0259 se\u00e7ki kampaniyas\u0131na qo\u015fulmu\u015fdur.<\/p>\n<p>  \u018fvv\u0259lki parlament seckil\u0259rind\u0259n f\u0259rqli olaraq haz\u0131rk\u0131 seckil\u0259rin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259si &#8211; namiz\u0259dl\u0259rin ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 qeydiyyat\u0131 prosesi daha ciddi qanun pozuntular\u0131 il\u0259 mu\u015fayi\u0259t olunub. Pozuntular \u0259sas\u0259n hakim partiya v\u0259 onun siyas\u0259tini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n v\u0259 ya a\u00e7\u0131q loyal m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259nl\u0259r istisna olmaqla dig\u0259r, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 m\u00fcxalf siyasi partiyalar v\u0259 siyasi prtiyalar bloklar\u0131 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar ad\u0131ndan namiz\u0259dliyi ir\u0259li surulmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 ba\u015f verib.<\/p>\n<p>  Mu\u015fahid\u0259l\u0259r gost\u0259rir ki, 1 noyabr 2015-ci il parlament seckil\u0259rinin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 bir \u00e7ox se\u00e7ki dair\u0259l\u0259rind\u0259 DSK-lar siyasi alternativsizlik muhitinin yarad\u0131lmas\u0131na s\u0259y gost\u0259r\u0259r\u0259k, bununla da YAP-\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259diyi namiz\u0259dl\u0259rl\u0259 muqayis\u0259d\u0259 dig\u0259r namiz\u0259dl\u0259r\u0259 munasib\u0259td\u0259 siyasi ayr\u0131-seckilik numayi\u015f etdiribl\u0259r. IDI-nin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 gost\u0259rib ki, \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 t\u0259xmin\u0259n 46 secki dair\u0259sind\u0259 siyasi alternativsizlik muhiti m\u00f6vcud olub.<\/p>\n<p>  \u00a0Se\u00e7kid\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n \u0259sas m\u00fcxalif qurumlar olan Musvata Partiyas\u0131 v\u0259 Real H\u0259r\u0259kat\u0131, h\u0259m\u00e7inin apar\u0131c\u0131 m\u00fcxalif g\u0259ncl\u0259r h\u0259r\u0259kat\u0131 olan N\u0130DA se\u00e7ki prosesind\u0259 ciddi manel\u0259r v\u0259 qanunsuzluqlarla \u00fczl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin\u0259 etiraz ed\u0259r\u0259k se\u00e7kil\u0259rd\u0259 i\u015ftirakdan \u00e7\u0259kinm\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda q\u0259rar vermi\u015fdir. 29 oktyabr 2015-ci il tarixd\u0259 MSK v\u0259 m\u00fcvafiq DSK-lara namiz\u0259dlikl\u0259rind\u0259n imtina bar\u0259sind\u0259 r\u0259smi m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n M\u00fcsavat Partiyas\u0131 v\u0259 onun namiz\u0259dl\u0259rinin \u0259riz\u0259l\u0259ri bir \u00e7ox halda komissiyalar t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilm\u0259mi\u015f, q\u0259bul edil\u0259n \u0259riz\u0259l\u0259r\u0259 dair q\u0259rar q\u0259bul edilm\u0259m\u0259i\u015fdir.<\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    3.R\u0259smi m\u0259lumat<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  Haz\u0131rk\u0131 parlament seckil\u0259rind\u0259 namiz\u0259dl\u0259rin ir\u0259li surulm\u0259si v\u0259 qeydiyyat\u0131 prosesi faktiki olaraq 1 sentyabr 2015-ci il tarixd\u0259 start verilib v\u0259 9 oktyabr 2015-ci il\u0259d\u0259k davam edib. MSK-n\u0131n namiz\u0259dliyin ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 se\u00e7ki dair\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u0130nformasiya M\u0259rk\u0259zinin www.infocenter.gov.az sayt\u0131nda \u0259vv\u0259lki m\u00fcsb\u0259t t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259n f\u0259rqli olaraq yerl\u0259\u015fdirm\u0259kd\u0259n yay\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. MSK s\u0259dri iclaslarda \u015fifahi qaydada \u00fcmumi statistik q\u0131sa n\u0259tic\u0259l\u0259ri ictimaiyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131qlam\u0131\u015fd\u0131r. Yaln\u0131z, MSK-\u00fczv\u00fcn\u00fcn 2 d\u0259f\u0259 r\u0259smi iclasda bu bar\u0259d\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rmas\u0131ndan sonra qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015flar bar\u0259sind\u0259 m\u0259lumat yerl\u0259\u015fdirilmi\u015f, dig\u0259r m\u0259lumatlar gizl\u0259dildiyind\u0259n prosesi izl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015fd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 qeyd olunan r\u0259q\u0259ml\u0259rin reall\u0131\u011f\u0131 \u0259ks etdirm\u0259si bar\u0259d\u0259 \u0259minlik yarartm\u0131r. MSK-ya g\u00f6r\u0259 1823- m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n namiz\u0259dd\u0259n 1457 \u2013imzalar\u0131n\u0131 toplay\u0131b qaytarm\u0131\u015fd\u0131r. Onlardan 1246 n\u0259f\u0259r qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>  MSK DSK-lar\u0131n qeydiyyatla ba\u011fl\u0131 q\u0259rarlar\u0131ndan edilmi\u015f \u015fikay\u0259tl\u0259rin \u00e7oxuna 28 oktyabr tarixin\u04d9 q\u04d9d\u0259r baxaraq, m\u00fcvafiq q\u04d9rarlar q\u04d9bul etmi\u015fdir. Bu bar\u0259d\u0259 \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat\u0131 se\u00e7ki \u015fikay\u0259tl\u0259rinin MSK v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rd\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na dair IDI-nin apard\u0131\u011f\u0131 monitorinqin n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n \u0259ld\u0259 etm\u0259k olar. [14]<\/p>\n<p>  28 oktyabr tarixin\u04d9 q\u0259d\u0259r 479 namiz\u04d9d qeydiyyatdan sonrak\u0131 m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u00e7ox q\u0131sa vaxt \u0259rzind\u0259 namiz\u0259dliyini geri g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Qeyd ed\u0259k ki, 2010 se\u00e7kil\u0259rind\u0259 namiz\u0259dliyini geri g\u00f6t\u00fcr\u0259nl\u0259rin say\u0131 c\u0259mi 41 n\u0259f\u0259r olmu\u015fdur. Qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f namiz\u0259dl\u0259rin se\u00e7kil\u0259rd\u0259 i\u015ftiraka r\u0259smi davam ed\u0259nl\u0259ri say\u0131 767 n\u0259f\u0259r olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    SE\u00c7K\u0130QABA\u011eI T\u018f\u015eV\u0130QAT KAMPAN\u0130YASI<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  Se\u00e7ki M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 75.2.-ci madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n se\u00e7kiqaba\u011f\u0131 t\u0259\u015fviqat s\u0259sverm\u0259 g\u00fcn\u00fcn\u025923g\u00fcn qalm\u0131\u015f ba\u015flay\u0131r v\u0259 s\u0259sverm\u0259nin ba\u015flanmas\u0131na 24 saat qalm\u0131\u015f dayand\u0131r\u0131l\u0131r. 2008 v\u0259 2010-cu ill\u0259rd\u0259 Se\u00e7ki M\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 edil\u0259n \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u0259\u015fviqat m\u00fcdd\u0259ti se\u00e7kil\u0259r\u0259 60 g\u00fcn qalm\u0131\u015fdan 23 g\u00fcn qalm\u0131\u015fad\u0259k azald\u0131lmas\u0131, d\u00f6vl\u0259t televiziya v\u0259 radiosunda t\u0259\u015fviqat imkanlar\u0131n\u0131n qada\u011fan edilm\u0259si normal t\u0259\u015fviqat imkanlar\u0131n\u0131 xeyli m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131b.<\/p>\n<p>  Bu ilki seckil\u0259rin birinci m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 siyasi partiya v\u0259 bloklardan xeyli sayda namiz\u0259din qeydiyyata al\u0131nmamas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 hakim partiya olan YAP istisna olmaqla dig\u0259rl\u0259ri t\u0259\u015fviqat d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 pulsuz efir vaxt\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k h\u00fcququnu itiribl\u0259r. Bundan sonra YAP t\u0259kt\u0259r\u0259fli t\u0259\u015fviqat aparmayaca\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan ed\u0259r\u0259k \u0259ld\u0259 etdiyi h\u00fcquqdan imtina edib. Eyni hal 2010-cu il parlament se\u00e7kil\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015f vers\u0259 d\u0259 MSK q\u0259rar\u0131 il\u0259 qeydiyyatdan ke\u00e7mi\u015f h\u0259r namiz\u0259d\u0259 \u0130ctimai Televiziya v\u0259 Radioda bir d\u0259f\u0259 4 d\u0259qiq\u0259lik pulsuz efir vaxt\u0131 verilmi\u015fdir. Bu il is\u0259 bel\u0259 bir q\u0259rar olmay\u0131b v\u0259 bel\u0259likl\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015fsiz t\u0259\u015fviqat \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarad\u0131lmay\u0131b. Qeyd ed\u0259k ki, Secki M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 80.1-ci madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 125 secki dair\u0259sinin 60-dan coxunda namiz\u0259di qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f siyasi partiyalar v\u0259 siyasi partiyalar bloklar\u0131 pulsuz efir vaxt\u0131 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilirl\u0259r.<\/p>\n<p>  \u0130TV pullu efir vaxt\u0131n\u0131n qiym\u0259tini reklam qiym\u0259tinin maksimum h\u0259ddind\u0259n d\u0259 \u00e7ox y\u00fcks\u0259k m\u00fc\u0259yy\u0259n edib v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n qiym\u0259td\u0259n he\u00e7 bir namiz\u0259din istifad\u0259si m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131b. \u00d6z\u0259l teleradio \u015firk\u0259tl\u0259ri is\u0259 se\u00e7ki prosesind\u0259 namiz\u0259dl\u0259r\u0259 pullu vaxt ay\u0131rmaqdan imtina edib, t\u0259\u015fviqat prosesind\u0259n k\u0259narda qal\u0131blar. R\u0259smi q\u0259zetl\u0259r d\u0259 namiz\u0259rl\u0259r\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015fsiz yer ay\u0131rmaqdan imtina edibl\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, 22 g\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fviqat d\u00f6vr\u00fc mediada tam susqunluqla izl\u0259nmi\u015fdir.<\/p>\n<p>  \u018fvv\u0259lki seckil\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq bu seckil\u0259rd\u0259 deputatl\u0131\u011fa namiz\u0259dl\u0259rin bir q\u0131sm\u0131 yeni median\u0131n imkanlar\u0131ndan geni\u015f istifad\u0259 edibl\u0259r. &#8220;Facebook\u201d, &#8220;Youtube\u201d, &#8220;Twitter\u201d kimi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 namiz\u0259dl\u0259rin t\u0259bli\u011fatlar\u0131 apar\u0131l\u0131b. Bu t\u0259\u015fviqat usullar\u0131na muraci\u0259t edilm\u0259sinin dig\u0259r bir s\u0259b\u0259bi is\u0259 butun namiz\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6d\u0259ni\u015fli t\u0259\u015fviqat imkanlar\u0131n\u0131n maddi bax\u0131mdan \u0259l\u00e7atan olmamas\u0131, habel\u0259 televiziyalar\u0131n t\u0259\u015fviqat prosesind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259m\u0259sidir. Namiz\u0259dl\u0259r \u00f6z t\u0259\u015fviqatlar\u0131n\u0131 h\u0259m\u00e7inin veb portallar v\u0259 informasiya agentlikl\u0259rind\u0259 d\u0259 apar\u0131blar.<\/p>\n<p>  MSK seckiqaba\u011f\u0131 t\u0259\u015fviqat d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 namiz\u0259dl\u0259rin se\u00e7icil\u0259rl\u0259 g\u00fcr\u00fc\u015fm\u0259si v\u0259 toplant\u0131lar ke\u00e7irm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r bir se\u00e7ki dair\u0259si \u00fczr\u0259 1 a\u00e7\u0131q v\u0259 1 qapal\u0131 olmaqla c\u0259mi 250 yerin siyah\u0131s\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirib. Lakin 2010 parlament se\u00e7kil\u0259rind\u0259 2676 yer a\u00e7\u0131q v\u0259 2254 yer qapal\u0131 olmaqla c\u0259mi 4930 yer ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, 2010-cu ild\u0259ki v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 t\u0259xmin\u0259n 10 d\u0259f\u0259 imkanlar m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>  \u018fvv\u0259lki parlament seckil\u0259rind\u0259n f\u0259rqli olaraq, haz\u0131rk\u0131 se\u00e7kil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 siyasi partiyalar\u0131n y\u00fcr\u00fc\u015f-mitinql\u0259r ke\u00e7irm\u0259si mumkun olmay\u0131b. \u00d6lk\u0259 \u00fczr\u0259 yaln\u0131z 1 d\u0259f\u0259 25 oktyabr 2015-ci il tarixd\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n &#8220;M\u0259hsul\u201d stadionunda Musavat Partiyas\u0131 15 sayl\u0131 Yasamal birinci se\u00e7ki dair\u0259si \u00fczr\u0259 namiz\u0259di \u0130sa Q\u0259mb\u0259rin se\u00e7icil\u0259r il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn mitinq ke\u00e7irib.<\/p>\n<p>  IDI-nin mu\u015fahid\u0259l\u0259ri gost\u0259rir ki, secki m\u00fcdd\u0259tinin azald\u0131lmas\u0131 qanunun imkan verdiyi \u00fcsul v\u0259 vasit\u0259l\u0259rd\u0259n yararlanmaqla seckiqaba\u011f\u0131 t\u0259\u015fviqat aparma\u011fa ciddi m\u0259hdudiyy\u0259t yarad\u0131b. H\u0259m\u00e7inin \u0259sas m\u00fcxalif\u0259t qurumlar\u0131ndan Milli \u015euran\u0131n se\u00e7kil\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259m\u0259si, Musvata Partiyas\u0131 v\u0259 Real H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n se\u00e7kil\u0259rd\u0259 i\u015ftiraka q\u0259rar vers\u0259 d\u0259 se\u00e7ki prosesind\u0259 ciddi mane\u0259l\u0259r v\u0259 qanunsuzluqlarla \u00fczl\u0259\u015fdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn etiraz ed\u0259r\u0259k se\u00e7kil\u0259rd\u0259 i\u015ftirakdan \u00e7\u0259kinm\u0259l\u0259ri v\u0259 ba\u015fqa i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n da f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 normal \u015f\u0259rait yarad\u0131lmamas\u0131 se\u00e7ki kampaniyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn tamamil\u0259 s\u00f6n\u00fck ke\u00e7m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Bununla da seckiqaba\u011f\u0131 t\u0259\u015fviqat prosesinin qar\u015f\u0131duran siyasi t\u0259r\u0259fl\u0259rin ac\u0131q, \u0259dal\u0259tli v\u0259 b\u0259rab\u0259r r\u0259qab\u0259t \u015f\u0259raitind\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si imkanlar\u0131 itirilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    SE\u00c7K\u0130 ADM\u0130N\u0130STRAS\u0130YASI<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  Parlament se\u00e7kil\u0259ri M\u0259rk\u0259zi Se\u00e7ki Komissiyas\u0131 (MSK), 125Dair\u0259 Se\u00e7ki Komissiyas\u0131 (DSK) v\u0259 se\u00e7kil\u0259r g\u00fcn\u00fcn\u0259 yax\u0131n formala\u015fan m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259r d\u0259 daxil olmaqla t\u0259xmin\u0259n 5415 M\u0259nt\u0259q\u0259 Se\u00e7ki Komissiyas\u0131ndan (MnSK)ibar\u0259t \u00fc\u00e7 pill\u0259li struktura malik qurum t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunur. B\u00fct\u00fcn komissiyalar be\u015fillik m\u00fcdd\u0259t\u0259 se\u00e7il\u0259n, m\u00fcvafiq olaraq 18, 9 v\u0259 6 n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259t daimi orqanlard\u0131r. Qanuna \u0259sas\u0259n, b\u00fct\u00fcn komissiya s\u0259drl\u0259ri parlament \u00e7oxlu\u011funun namiz\u0259didirl\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, parlament \u00e7oxlu\u011fu &#8220;de-fakto\u201d b\u00fct\u00fcn se\u00e7ki komissiyalar\u0131nda s\u0259s \u00e7oxlu\u011funa malikdir.<\/p>\n<p>  MSK m\u00fcvafiq son tarixl\u0259ri g\u00f6zl\u0259m\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, t\u0259l\u0259b olunan \u0259lav\u0259 normativ s\u0259n\u0259dl\u0259ri q\u0259bul edib. MSK iclaslar\u0131 m\u04d9tbuat v\u04d9 m\u00fc\u015fahid\u04d9\u00e7il\u04d9r\u0259 a\u00e7\u0131q olub. Q\u04d9rarlar d\u00f6vl\u0259tin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirdiyi m\u04d9tbuat v\u04d9 MSK-n\u0131n internet s\u04d9hif\u04d9si vasit\u04d9sil\u04d9 ictimaiyy\u04d9t\u04d9 a\u00e7\u0131qlan\u0131b. Bununla bel\u0259, MSK \u00fczvl\u0259ri \u00e7ox vaxt iclasdan \u0259vv\u0259l m\u00fczakir\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u04d9ruri olan ilkin q\u04d9rarlar v\u04d9 b\u00fct\u00fcn s\u04d9n\u04d9dl\u04d9rl\u04d9 t\u04d9min edilm\u0259yibl\u0259r.<\/p>\n<p>  MSK t\u0259r\u0259find\u0259n se\u00e7ki 5344431 \u0259d\u0259d se\u00e7ki b\u00fclleteni \u00e7ap olunub. 22 oktyabr tarixd\u04d9n etibar\u0259n is\u0259 se\u00e7ki b\u00fclletenl\u0259rinin dair\u0259 se\u00e7ki komissiyalar\u0131na paylanmas\u0131na ba\u015flan\u0131l\u0131b. Se\u00e7ki b\u00fclletenl\u04d9rinin \u00e7ap edilm\u04d9sin\u04d9 v\u0259 paylanmas\u0131na ba\u015flanmas\u0131 t\u04d9dbirin\u04d9 K\u0130V v\u04d9 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u04d9r d\u0259v\u04d9t edilib. B\u00fclletenl\u0259rin \u00e7ap\u0131 zaman\u0131 namiz\u0259dl\u04d9rin qeydiyyat\u0131 il\u04d9 ba\u011fl\u0131 apellyasiya v\u0259 kassasiya \u015fikay\u0259tl\u0259rinin t\u0259qdim edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u04d9yy\u04d9n edilmi\u015f m\u00fcdd\u04d9t n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>  MSK DSK v\u0259 MnSK-lar \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259sverm\u0259 prosedurlar\u0131 t\u0259liml\u0259rini, polis, media qurumlar il\u0259 birg\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259ri, online ve TV-l\u0259rd\u0259 maarifl\u0259ndirici \u00e7arxlar, se\u00e7icil\u0259rin m\u0259lumatland\u0131rma plakatlar\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir.<\/p>\n<p>  H\u0259m\u00e7inin se\u00e7kil\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar a\u015fa\u011f\u0131 se\u00e7ki komissiyalar\u0131n\u0131n maarifl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259nmi\u015f \u00fcmumilikd\u0259 32000-d\u0259n art\u0131q m\u0259nt\u0259q\u0259 se\u00e7ki komissiyas\u0131 \u00fczv\u00fcn\u00fcn i\u015ftirak\u0131 il\u0259 treninql\u0259r ke\u00e7irildiyi b\u0259yan edilib.<\/p>\n<p>  H\u0259m\u00e7inin MSK t\u0259r\u0259find\u0259n 119 se\u00e7ki dair\u0259si \u00fczr\u0259 1000 (min) se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 veb-kameralar\u0131n qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na q\u0259rar verilib v\u0259 se\u00e7ki g\u00fcn\u00fc i\u015fl\u0259k v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olub.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    D. SE\u00c7\u0130C\u0130 QEYD\u0130YYATI<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  M\u0259hk\u0259m\u0259 q\u0259rar\u0131 il\u0259 bu h\u00fcquqdan m\u0259hrum olan \u015f\u0259xsl\u0259r istisna olmaqla, 18 ya\u015f\u0131na \u00e7atm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n se\u00e7m\u0259k h\u00fcququ vard\u0131r. Se\u00e7ici qeydiyyat\u0131 passiv xarakter da\u015f\u0131y\u0131r v\u0259 se\u00e7ici siyah\u0131lar\u0131 MSK-n\u0131n idar\u0259 etdiyi se\u00e7icil\u0259rin daimi qeydiyyat bazas\u0131 \u0259sas\u0131nda t\u0259rtib olunur. Secki M\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n se\u00e7icil\u0259rin daimi siyah\u0131s\u0131 MSK-n\u0131n mu\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdiyi formada h\u0259r il may\u0131n 30-d\u0259k h\u0259r bir secki m\u0259nt\u0259q\u0259si uzr\u0259 t\u0259sdiq edilir v\u0259 s\u0259sverm\u0259 g\u00fcn\u00fcn\u0259 az\u0131 25 g\u00fcn qalm\u0131\u015f d\u0259qiql\u0259\u015fdirilir.<\/p>\n<p>  2015-ci il may ay\u0131n\u0131n 27-d\u0259 t\u0259sdiq olunmu\u015f m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 vahid se\u00e7icil\u0259r siyah\u0131s\u0131na 5093289 se\u00e7ici daxil edilib ki, onlar\u0131n da 48,3 faizi ki\u015fi, 51,7 faizi is\u0259 qad\u0131nlard\u0131r. Ancaq bu r\u0259q\u0259m Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Dovl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin ac\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259 k\u0259skin sur\u0259td\u0259 f\u0259rql\u0259nir. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin verdiyi m\u0259lumata gor\u0259, \u0259halinin (9 593 000) 6715400 \u2013 n\u00fcn ya\u015f\u0131 18-d\u0259n yuxar\u0131d\u0131r.[15]Y\u0259ni \u0259halinin 70 faizi (49,78 % ki\u015fi, 50,22 % qad\u0131n) se\u00e7icidir. Ancaq MSK-n\u0131n ac\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 r\u0259q\u0259md\u0259n m\u0259lum olur ki, se\u00e7icil\u0259r \u0259halinin 53 faizini t\u0259\u015fkil edir. Bununla da \u00f6lk\u0259d\u0259 se\u00e7icil\u0259rin say\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yuxar\u0131da ad\u0131 c\u0259kil\u0259n orqanlar\u0131n ac\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259rd\u0259 17 faiz f\u0259rq ortaya c\u0131x\u0131r. Qeyd ed\u0259k ki, se\u00e7kil\u0259rd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259rin, yerli QHT-l\u0259r v\u0259 media t\u0259msilcil\u0259rinin, AT\u018fT\/DT\u0130HB-nin SMM-n\u0131n narahatl\u0131qlar\u0131na baxmayaraq, yuxar\u0131da ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n orqanlar bu uy\u011funsuzluqlara ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259yibl\u0259r.<\/p>\n<p>  Se\u00e7ici siyah\u0131lar\u0131n\u0131n yenil\u0259nm\u0259si oktyabr\u0131n 7-d\u0259 \u00fcmumi say\u0131 125 se\u00e7ki dair\u0259sinin 5415 se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259si \u00fczr\u0259 5,096,468 n\u0259f\u0259r olan siyah\u0131 il\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. May ay\u0131nda edil\u0259n yenil\u0259nm\u0259d\u0259n sonra siyah\u0131ya \u0259lav\u0259 3,179 se\u00e7ici daxil edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>  M\u0259nt\u0259q\u0259 se\u00e7ki komissiyas\u0131 s\u0259sverm\u0259 g\u00fcn\u00fcn\u0259 az\u0131 35 g\u00fcn qalm\u0131\u015f se\u00e7icil\u0259rin tan\u0131\u015f olmas\u0131 v\u0259 \u0259lav\u0259 d\u0259qiql\u0259\u015fdirm\u0259l\u0259r apar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn se\u00e7ici siyah\u0131lar\u0131n\u0131 s\u0259sverm\u0259 ota\u011f\u0131ndan k\u0259narda, se\u00e7icil\u0259rin yax\u015f\u0131 g\u00f6r\u0259 bil\u0259c\u0259yi v\u0259 gedi\u015f-g\u0259li\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn asan olan yerl\u0259rd\u0259 m\u0259lumat l\u00f6vh\u0259l\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fdirm\u0259lidir. IDI-nin apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 b\u0259zi se\u00e7ki dair\u0259l\u0259rinin \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 se\u00e7ici siyah\u0131lar\u0131 vurulmay\u0131b v\u0259 ya el\u0259 yerd\u0259 yerl\u0259\u015fdirilib ki, g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Yerl\u0259\u015fdiril\u0259n siyah\u0131lar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti idar\u0259, m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin qapal\u0131 salonlar\u0131nda yerl\u0259\u015fdirildiyind\u0259n, onlara se\u00e7icil\u0259rin s\u0259rb\u0259st tan\u0131\u015f olmaq imkanlar\u0131 m\u0259hdud olub.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    E.MED\u0130A<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    1.H\u00dcQUQ\u0130 \u00c7\u018fR\u00c7\u0130V\u018f<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  Konstitusiya ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131, m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 informasiya \u0259ld\u0259 etm\u0259k h\u00fcququnu t\u0259sbit edir. Lakin b\u00f6htan \u00fc\u00e7 il\u0259 q\u0259d\u0259r azadl\u0131qdan m\u0259hrum etm\u0259 m\u0259suliyy\u0259ti da\u015f\u0131yan cinay\u0259t \u0259m\u0259li olaraq qalmaqdad\u0131r. H\u0259m\u00e7inin qeyri-m\u00fctanasib maliyy\u0259 sanksiyalar\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan m\u00fclki difamasiya ittihamlar\u0131 media orqanlar\u0131n\u0131n &#8220;de- facto\u201d ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir.<\/p>\n<p>  \u018fks\u0259riyy\u0259t veb s\u0259hif\u0259l\u0259rin ba\u011flanmamas\u0131 v\u0259 birba\u015fa senzuran\u0131n olmamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n \u0130nterneti azad m\u0259kan kimi q\u0259bul ets\u0259 d\u0259, lakin onlayn m\u0259kanda f\u0259al olan \u015f\u0259xsl\u0259rin h\u0259bsl\u0259ri v\u0259 onlara qar\u015f\u0131 t\u0259qib hallar\u0131 artmaqdad\u0131r. 4 iyun 2013-c\u00fc il tarixd\u0259 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 edil\u0259n son d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r m\u0259hz \u0130nternet informasiya ehtiyyatlar\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 diffamasiya m\u00fcdd\u0259alar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqini qanunil\u0259\u015fdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>  Bundan ba\u015fqa, Parlament t\u0259r\u0259find\u0259n 12 iyun 2012-ci il tarixd\u0259 &#8220;\u0130nformasiya \u0259ld\u0259 etm\u0259k haqq\u0131nda\u201d, &#8220;H\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259rin d\u00f6vl\u0259t qeydiyyat\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t reyestri haqq\u0131nda\u201d v\u0259 &#8220;Kommersiya sirri haqq\u0131nda\u201d qanunlara d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r q\u0259bul olunmu\u015fdur. H\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259n qeyd olunan son d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r informasiya \u0259ld\u0259 etm\u0259k haqq\u0131nda Konstitusiyada t\u0259sbit olunmu\u015f h\u00fcquqlara l\u00fczumsuz m\u0259hdudiyy\u0259t qoymu\u015fdur.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    \u00a02.MED\u0130A M\u00dcH\u0130T\u0130<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  Se\u00e7kiqaba\u011f\u0131 m\u00fchiti n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir\u0259rk\u0259n m\u00fcst\u0259qil median\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi v\u0259ziyy\u0259t x\u00fcsusil\u0259 narahatl\u0131q do\u011furur. \u00d6lk\u0259d\u0259 olan TV-l\u0259r tamamil\u0259 hakim siyasi q\u00fcvv\u0259nin n\u0259zar\u0259ti alt\u0131ndad\u0131r. M\u00f6vcud TV-l\u0259rd\u0259n 4-\u00fc, 3 kanalla efird\u0259 olan AZTV v\u0259 \u0130TV birba\u015fa d\u00f6vl\u0259td\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fir, yerd\u0259 qalan 5 TV kanal\u0131 is\u0259 hakim elitaya ba\u011fl\u0131 hesab olunur v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u0259qs\u0259dl\u0259r alt\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 b\u00fcdc\u0259 yard\u0131mlar\u0131 al\u0131r. Bu TV-l\u0259rd\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259r daim t\u0259kt\u0259r\u0259fli v\u0259 t\u0259bli\u011fat xarakterlidir, aktual ictimai-siyasi debatl\u0131l\u0131q yoxdur, canl\u0131 yay\u0131mlar\u0131na ictimai m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131lm\u0131r, m\u00fcxalif v\u0259 ya t\u0259nqidi fikir s\u00f6yl\u0259y\u0259n m\u00fcst\u0259qil \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00fcz\u00fcn\u0259 qapal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>  Bir-iki \u00e7ap medias\u0131 istisna olmaqla K\u0130V-l\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti senzurala\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>  Se\u00e7ki d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00fcst\u0259qil media layih\u0259si olan &#8220;Meydan&#8221; TV-nin \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 \u015eirin Abbasov Sentyabr\u0131n 16-da yoxa \u00e7\u0131x\u0131b. Onun axtar\u0131\u015flar\u0131 n\u0259tic\u0259 verm\u0259yib. 2 g\u00fcn sonra m\u0259lum olub ki, O D\u0130N M\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil Cinay\u0259tkarl\u0131qla M\u00fcbariz\u0259 \u0130dar\u0259snin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259bs edilib sonradan &#8220;polis\u0259 m\u00fcqavim\u0259t\u201d b\u0259han\u0259si il\u0259 30 sutka inzibati h\u0259bs c\u0259zas\u0131 veilib. Bir g\u00fcn sonra ba\u015fqa \u0259m\u0259kda\u015f 22 ya\u015fl\u0131 Aytac \u018fhm\u0259dova eyni idar\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n saxlan\u0131l\u0131b. O bir ne\u00e7\u0259 saat saxland\u0131qdan sonra azad edilib. Daha sonra \u00fc\u00e7 xan\u0131m jurnalist gec\u0259 saatlar\u0131nda Bak\u0131 Hava Liman\u0131nda h\u0259bs edilib v\u0259 qeyd edil\u0259n idar\u0259y\u0259 apar\u0131l\u0131b, dindirilib, n\u00f6vb\u0259ti g\u00fcn s\u0259rb\u0259st burax\u0131l\u0131b. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 bu saytda yazan v\u0259 ya m\u0259qal\u0259si \u00e7\u0131xan h\u0259r k\u0259s istintaqa \u00e7a\u011fr\u0131laraq dindirilib.<\/p>\n<p>  IDI median\u0131n se\u00e7kil\u0259rd\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcnuzunm\u00fcdd\u0259tli monitorinq apararaq birinci d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259ri 07 oktyabr, ikinci d\u00f6vr\u00fc is\u0259 30 oktyabr 2015-ci il tarixd\u0259 a\u00e7\u0131qlam\u0131\u015fd\u0131r.[16]Bu hesabatlarda median\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259kt\u0259r\u0259fli yana\u015fd\u0131\u011f\u0131, x\u00fcsusil\u0259 elektron median\u0131n x\u0259b\u0259r v\u0259 proqramlar\u0131 m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259tl\u0259 hakimiyy\u0259t v\u0259 onu d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n t\u0259r\u0259fin lehin\u0259 t\u0259\u015fviqat t\u0259\u015fkil etdiyi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    F. M\u00dc\u015eAH\u0130D\u04d8\u00c7\u0130L\u04d8R<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    1.Yerli m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  Se\u00e7ki M\u04d9c\u04d9ll\u04d9si beyn\u04d9lxalq v\u04d9 yerli se\u00e7ki m\u00fc\u015fahid\u04d9sinin apar\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u04d9z\u04d9rd\u04d9 tutur. Yerli m\u00fc\u015fahid\u04d9\u00e7il\u04d9r f\u0259rd v\u04d9 ya qeydiyyatdan ke\u00e7mi\u015f namiz\u0259d, partiya v\u04d9 ya se\u00e7kil\u0259r sah\u04d9sind\u04d9 f\u04d9al QHT n\u00fcmay\u04d9nd\u0259si kimi qeydiyyata al\u0131n\u0131rlar.<\/p>\n<p>  MSK-n\u0131n r\u0259smi m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259 onun t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 2619 yerli m\u00fc\u015fahid\u04d9\u00e7i v\u0259 DSK t\u0259r\u04d9find\u0259n 63000 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i qeydiyyata al\u0131n\u0131b. \u0130D\u0130-nin m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rinin m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259ri zaman\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir ki, bu \u015f\u0259xsl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti m\u00fcvafiq icra qurumlar\u0131n\u0131n t\u0259msi\u015flil\u0259ridir v\u0259 se\u00e7ki g\u00fcn\u00fc hakimiyy\u0259tin m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi namiz\u0259din lehin\u0259 se\u00e7kil\u0259rin saxtala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda x\u00fcsusi aktivlik n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdirl\u0259r.<\/p>\n<p>  \u04d8n b\u00f6y\u00fck yerli m\u00fc\u015fahid\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131ndan biri kimi, Se\u00e7kil\u0259rin Monitorinqi v\u0259 Demokratiyan\u0131n T\u0259drisi M\u0259rk\u0259zi (SMDT) m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 basq\u0131lar n\u0259tic\u0259ind\u0259 bu ilki se\u00e7kil\u0259rin m\u00fc\u015fahid\u0259sind\u0259n k\u0259narda qalm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259ki, SMDT-nin s\u0259dri Anar M\u0259mm\u0259dli son prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259n sonra a\u011f\u0131r ittihamlarla h\u0259bs olunub. Lakin, yerli v\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t onu siyasi v\u0259 vicdan m\u0259hbusu kimi tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>  H\u0259m\u00e7inin v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin \u00fczl\u0259\u015fdiyi ciddi huquqi-siyasi probleml\u0259r s\u0259b\u0259bil\u0259 se\u00e7kil\u0259r\u0259 dair t\u0259cr\u00fcb\u0259si olan yerli QHT-l\u0259r d\u0259 bu se\u00e7kil\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259kd\u0259n m\u0259hrum olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>  MSK t\u0259r\u0259find\u0259n exit-poll ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 4 t\u0259\u015fkilat qeydiyyata al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin ictimai r\u0259yd\u0259 h\u0259min qurumlar\u0131n ke\u00e7irdiyi sor\u011funun obyektivliyin\u0259 ciddi \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259r vard\u0131r.<\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    2.Beyn\u0259lxalq m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  MSK-n\u0131n r\u0259smi r\u0259q\u0259min\u0259 g\u00f6r\u0259 28 n\u0259f\u0259rlik A\u015ePA missiyas\u0131 da daxil olmaqla, ad\u0131 geni\u015f ictimaiyy\u0259t\u0259 b\u0259lli olmayan 40 t\u0259\u015fkilatdan, 57 \u00f6lk\u0259ni t\u0259msil ed\u0259n 501 beyn\u0259lxalq m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i se\u00e7kil\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 edib.<\/p>\n<p>  Beyn\u0259lxalq miqyasda se\u00e7kil\u0259r\u0259 dair \u0259sas mandat\u0131 olan AT\u018fT Demokratik T\u0259sisatlar v\u0259 \u0130nsan Haqlar\u0131 B\u00fcrosu se\u00e7kil\u0259ri 400 n\u0259f\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259k ist\u0259s\u0259 d\u0259, Az\u0259rbaycan H\u00f6kum\u0259tinin ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u015f\u0259rtl\u0259r sonradan onlar\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259sind\u0259n imtinaya s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. AT\u018fT Parlament Assambleyas\u0131 da DT\u0130HB-nun m\u00f6vqeyini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259r\u0259k m\u00fc\u015fahid\u0259 missiyas\u0131 g\u00f6nd\u0259rm\u0259kd\u0259n imtina etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>  H\u0259m\u00e7inin Avropa Parlamenti Az\u0259rbaycandak\u0131 siyasi v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 insan haqlar\u0131 probleml\u0259rin\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259kl\u0259 daha \u00f6nc\u0259 q\u0259rar \u00e7\u0131xararaq Avropa Birliyinin r\u0259smi strukturlar\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 missiyas\u0131 g\u00f6nd\u0259rm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>  N\u0259tic\u0259d\u0259 yaln\u0131z Avropa \u015euras\u0131n\u0131n\u0131n Parlament Assambleyas\u0131n\u0131n (A\u015ePA) missiyas\u0131 se\u00e7kil\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 edib. Lakin yerli v\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259td\u0259 A\u015ePA-n\u0131n missiyas\u0131n\u0131n se\u00e7kil\u0259ri obyektiv v\u0259 professional m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259si bar\u0259d\u0259 ciddi \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur. Bel\u0259 ki, \u0130D\u0130-nin m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rinin oldu\u011fu he\u00e7 bir m\u0259nt\u0259q\u0259d\u0259 bu misyadan olan m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7iy\u0259 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 rast g\u0259lm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    G.\u015e\u0130KAY\u018fT V\u018f M\u00dcRAC\u0130\u018fTL\u018fR<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  Se\u00e7ki M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 112-ci madd\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015fikay\u0259t v\u04d9 m\u00fcraci\u04d9tl\u0259ri se\u00e7icil\u04d9r, namiz\u04d9dl\u04d9r, siyasi partiyalar v\u04d9 bloklar v\u04d9 onlar\u0131n n\u00fcmay\u04d9nd\u04d9l\u04d9ri, m\u00fc\u015fahid\u04d9\u00e7il\u04d9r v\u04d9 se\u00e7ki komissiyalar\u0131 ed\u04d9 bil\u04d9rl\u04d9r. Se\u00e7ki komissiyalar\u0131n\u0131n se\u00e7ki h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 pozan h\u0259r\u04d9k\u04d9t v\u04d9 q\u04d9rarlar\u0131na daha y\u00fcks\u04d9k s\u04d9viyy\u04d9li se\u00e7ki komissiyas\u0131nda bax\u0131la bil\u0259r. Se\u00e7ki komissiyalar\u0131n\u0131n \u015fikay\u04d9tl\u04d9r\u04d9 dair q\u04d9rarlar\u0131 habel\u04d9 MSK q\u04d9rar v\u04d9 h\u04d9r\u04d9k\u04d9tl\u04d9rind\u04d9n. Apelyasiya M\u04d9hk\u04d9m\u04d9sin\u04d9 \u015fikay\u04d9t etm\u04d9k olar. Apelyasiyadan is\u0259 Ali M\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 \u015fikay\u0259t etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u015eikay\u0259t v\u0259 ya m\u00fcraci\u0259ti t\u0259qdim etm\u04d9k \u00fc\u00e7\u00fcn vaxt m\u00fcdd\u0259ti, pozuntunun ba\u015f verdiyi v\u04d9 ya q\u04d9rar\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u04d9n sonra 3 g\u00fcnd\u00fcr. Se\u00e7kil\u0259r\u0259 30 g\u00fcn qalm\u0131\u015fad\u0259k 3, se\u00e7kil\u0259r\u0259 30 g\u00fcn qalm\u0131\u015fdan etibar\u0259n v\u0259 se\u00e7kil\u0259r g\u00fcnund\u0259n sonrak\u0131 2-ci g\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n 2, se\u00e7ki g\u00fcn\u00fc v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti g\u00fcn d\u0259rhal bax\u0131l\u0131r v\u0259 q\u04d9rar \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>  \u00a0Se\u00e7ki M\u04d9c\u0259ll\u0259si se\u00e7ki il\u04d9 ba\u011fl\u0131 m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u04d9 bax\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq olaraq MSK-da 9 v\u0259 DSK-da 3 n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259t ekspert qrupunun yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<\/p>\n<p>  1 noyabr 2015-ci il parlament seckil\u0259rinin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259, y\u0259ni namiz\u0259dl\u0259rin ir\u0259li surulm\u0259si v\u0259 qeydiyyat\u0131 prosesind\u0259 dair\u0259 secki komissiyalar\u0131n\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259n v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tsizlikl\u0259rind\u0259n olunan \u015fikay\u0259tl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti obyektiv sur\u0259td\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmay\u0131b. Qeyd ed\u0259k ki, MSK-n\u0131n r\u0259smi internet \u00fcnvan\u0131nda veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, parlament seckil\u0259rinin bu m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 daxil olmu\u015f \u015fikay\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 MSK 97 q\u0259rar verib. Bu \u015fikay\u0259tl\u0259rd\u0259n 20-i t\u0259min edilib (18 namiz\u0259din qeydiyyat\u0131, 1 inzibati orqan\u0131n t\u00f6r\u0259tdiyi pozuntu, 1 qanunsuz t\u0259\u015fviqatla ba\u011fl\u0131 ) 9 \u015fikay\u0259t(3 namiz\u0259din qeydiyyat\u0131, 3 inzibati orqan\u0131n t\u00f6r\u0259tdiyi pozuntu, 3 qanunsuz t\u0259\u015fviqatla ba\u011fl\u0131) aidiyyat\u0131 qaydan\u0131n pozulmas\u0131 il\u0259 daxil oldu\u011fu ucun DSK- lara g\u00f6nd\u0259rilib, 6 \u015fikay\u0259t\u0259 (5 namiz\u0259din qeydiyyat\u0131, 1 qanunsuz t\u0259\u015fviqatla ba\u011fl\u0131) xitam verilib, 62 \u015fikay\u0259tin ( 60 namiz\u0259din qeydiyyat\u0131, 2 inzibati orqan\u0131n t\u00f6r\u0259tdiyi pozuntu il\u0259 ba\u011fl\u0131) is\u0259 \u0259sass\u0131z olmas\u0131 ad\u0131 il\u0259 t\u0259min edilm\u0259yib.<\/p>\n<p>  M\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rd\u0259 bu d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 verilmi\u015f 76 se\u00e7ki \u015fikay\u0259tinin (49 iddia \u0259riz\u0259si, 27 kassasiya \u015fikay\u0259ti olmaqla) 2-si (h\u0259r ikisi iddia \u0259riz\u0259sidir) m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qism\u0259n t\u0259min edilib, 3 se\u00e7ki \u015fikay\u0259ti (2 iddia \u0259riz\u0259si v\u0259 1 kassasiya \u015fikay\u0259ti) m\u00fcmk\u00fcn say\u0131lmay\u0131b, 71 se\u00e7ki \u015fikay\u0259ti (45 iddia \u0259riz\u0259si v\u0259 26 kassasiya \u015fikay\u0259ti) mahiyy\u0259t \u00fczr\u0259 bax\u0131laraq t\u0259min edilm\u0259yib.<\/p>\n<p>  IDI se\u00e7kil\u0259r\u0259 r\u0259smi start verildikd\u0259n sonra MSK-da v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rd\u0259 \u015fikay\u0259t v\u0259 m\u00fcraci\u0259tl\u0259rin bax\u0131lmas\u0131n\u0131n monitorinqini apar\u0131r v\u0259 1 sentyabr &#8211; 27 oktyabr 2015-ci il tarixli m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 bax\u0131lm\u0131\u015f \u015fikay\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 monitorinqin ilkin n\u0259tic\u0259l\u0259rini 29 oktyabr 2015-ci il tarixd\u0259 t\u0259qdim edib.[17]<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    VI. SE\u00c7K\u0130 G\u00dcN\u00dcN\u00dcN M\u00dc\u015eAH\u0130D\u018fS\u0130<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  Demokratik T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r \u0130nstitutu (IDI) 1 noyabr 2015-ci ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259n parlament se\u00e7kil\u0259rini \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 125 se\u00e7ki dair\u0259sinin 25 se\u00e7ki dair\u0259si \u00fczr\u0259 250-d\u0259n \u00e7ox se\u00e7ki se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edib. M\u00fc\u015fahid\u0259 2 istiqam\u0259td\u0259 t\u0259\u015fkil edilib:<\/p>\n<p>  1. Se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 se\u00e7ki g\u00fcn\u00fc m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131, s\u0259sverm\u0259 v\u0259 s\u0259ssayma v\u0259 s\u0259sl\u0259rin protokolla\u015fmas\u0131 prosesl\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib.<\/p>\n<p>  2. Se\u00e7icil\u0259rin s\u0259sverm\u0259d\u0259 i\u015ftirak etm\u0259 f\u0259all\u0131\u011f\u0131 anbaan izl\u0259nib v\u0259 saat 10, 12, 15, 17 v\u0259 19-da i\u015ftirak etmi\u015f se\u00e7icil\u0259rin say\u0131 m\u0259rk\u0259z\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>  \u00a0IDI se\u00e7ki g\u00fcn\u00fc se\u00e7ici f\u0259all\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 monitorinqin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 dair 5 d\u0259f\u0259, pozuntularla ba\u011fl\u0131 3 d\u0259f\u0259 press &#8211; reliz haz\u0131rlayaraq yay\u0131b.<\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00a0M\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  IDI se\u00e7ki g\u00fcn\u00fc t\u0259r\u0259fsiz v\u0259 m\u00fcst\u0259qil m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7iliyin t\u0259\u015fkili il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6lk\u0259nin 30 se\u00e7ki dair\u0259si (25 m\u00fc\u015fahid\u0259 etdiyi, 5 se\u00e7ki dair\u0259si \u00fczr\u0259 is\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n namiz\u0259dl\u0259rin m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rinin h\u00fcquqi maarifl\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259) \u00fczr\u0259 40 t\u0259lim ke\u00e7irib. Bu t\u0259liml\u0259rd\u0259 350 n\u0259f\u0259rd\u0259n art\u0131q \u00f6lk\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131, se\u00e7kid\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r, \u0130D\u0130-nin \u00fczv v\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259ri i\u015ftirak edib. Onlardan 74 n\u0259f\u0259rinin MSK-da, 276 n\u0259f\u0259rd\u0259n art\u0131\u011f\u0131na is\u0259 DSK-larda qeydiyyat\u0131na h\u00fcquqi yard\u0131m g\u00f6st\u0259rilib. \u00dcmumilikd\u0259 \u0130D\u0130 k\u00f6n\u00fcll\u00fc sur\u0259td\u0259, daxili imkanklar hesab\u0131na \u00f6z\u00fcn\u00fcn, ayr\u0131-ayr\u0131 namiz\u0259dl\u0259rin v\u0259 m\u00fcst\u0259qil olan m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rin 475-d\u0259n \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i il\u0259 se\u00e7ki g\u00fcn\u00fc \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edib. M\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 t\u0259r\u0259fsiz m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7iliy\u0259 dair davran\u0131\u015f qaydalar\u0131, m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rin h\u00fcquq v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri, se\u00e7ki g\u00fcn\u00fc s\u0259sverm\u0259 v\u0259 s\u0259ssayma qaydalar\u0131, se\u00e7ici f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131n hesablanmas, m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7ilik \u00fczr\u0259 anket formalar\u0131ndan istifad\u0259 v\u0259 hesabat verm\u0259 \u00fczr\u0259 t\u0259limatland\u0131r\u0131l\u0131b. Mu\u015fahid\u0259cil\u0259r s\u0259sverm\u0259 g\u00fcn\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn Yadda\u015f kitab\u00e7as\u0131, Mu\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Yadda\u015f, mu\u015fahid\u0259 uzr\u0259 anketl\u0259r (secici f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131 uzr\u0259 Anket formas\u0131, m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7iliy\u0259 dair R\u018fY formas\u0131, pozuntulara dair Akt formas\u0131 v\u0259 s\u0259sverm\u0259nin yekunlar\u0131na dair protokolun sur\u0259ti) v\u0259 t\u0259limatlarla t\u0259min edilibl\u0259r. Mu\u015fahid\u0259cil\u0259r gun \u0259rzind\u0259 8 d\u0259f\u0259 &#8211; secki m\u0259nt\u0259q\u0259sinin ac\u0131lmas\u0131, s\u0259sverm\u0259 prosesi v\u0259 se\u00e7icil\u0259rin f\u0259all\u0131\u011f\u0131 v\u0259 s\u0259sl\u0259rin say\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 monitorinqin n\u0259tic\u0259l\u0259rini M\u0259lumat M\u0259rk\u0259zin\u0259 t\u0259qdim edibl\u0259r. M\u0259lumat M\u0259rk\u0259zind\u0259 cal\u0131\u015fan operatorlar mu\u015fahid\u0259cil\u0259rd\u0259n daxil olan hesabatlar\u0131 xususi metodologiya \u0259sas\u0131nda komputer bazas\u0131na daxil edib. Eyni zamanda secki gunu \u0130D\u0130-nin huquq\u015funas\u0131 ekspert qismind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t gost\u0259rib. Ekspert mu\u015fahid\u0259cil\u0259r\u0259 s\u0259sverm\u0259 prosesi v\u0259 s\u0259sl\u0259rin say\u0131lmas\u0131 uzr\u0259 huquqi yard\u0131m edib.<\/p>\n<p>  Secki gunund\u0259n sonra mu\u015fahid\u0259cil\u0259rin verdiyi m\u0259lumatlar onlar\u0131n t\u0259qdim etdiyi secici f\u0259all\u0131\u011f\u0131 uzr\u0259 Anket formas\u0131, m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7iliy\u0259 dair R\u018fY formas\u0131, pozuntulara dair Akt formas\u0131 v\u0259 s\u0259sverm\u0259nin yekunlar\u0131na dair protokolun sur\u0259tl\u0259ril\u0259 tutu\u015fdurularaq d\u0259qiql\u0259\u015fdirilib.<\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    Se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 v\u0259 s\u0259sverm\u0259y\u0259 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  M\u00fc\u015fahid\u0259 apar\u0131lan se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 v\u0259 s\u0259sverm\u0259y\u0259 haz\u0131rl\u0131q zaman\u0131 \u00e7ox sayl\u0131 pozuntular qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Bel\u0259likl\u0259:<\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b7Se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin 21,6%-d\u0259 s\u0259sverm\u0259y\u0259 haz\u0131rl\u0131q vaxt\u0131nda ba\u015flamay\u0131b.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b7Se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin 30,9%-d\u0259 s\u0259sverm\u0259 ota\u011f\u0131nda s\u0259sverm\u0259y\u0259 dair t\u0259limat v\u0259 m\u0259lumat plakatlar\u0131 olmay\u0131b.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b711,3% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 s\u0259sverm\u0259 ota\u011f\u0131n\u0131n daxilind\u0259 v\u0259 xaricind\u0259 t\u0259\u015fviqat materiallar\u0131na rast g\u0259linib.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b7Se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin 56,7%-d\u0259 se\u00e7ki b\u00fclletenl\u0259ri say\u0131lmay\u0131b, m\u00f6h\u00fcrl\u0259ndiyi g\u00f6st\u0259rilm\u0259yib, 53,6%-d\u0259 is\u0259 say\u0131lsa da, say\u0131 elan olunmay\u0131b.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b770,1% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259mi\u015f qeydiyyatdan\u00e7\u0131xma v\u0259siq\u0259l\u0259ri say\u0131laraq, yar\u0131 k\u0259sm\u0259kl\u0259 l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k, ayr\u0131ca z\u0259rf\u0259 qoyulmay\u0131b v\u0259 bu bar\u0259d\u0259 akt t\u0259rtib edilm\u0259yib.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b739,8% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 ultrab\u0259nov\u015f\u0259yi lampalar yoxlan\u0131lmay\u0131b.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b7Se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin 80.4 %-d\u0259 MnSK s\u0259dri bo\u015f se\u00e7ki qutular\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 g\u00f6st\u0259rib, onlar\u0131 ba\u011flay\u0131b v\u0259 f\u0259rdi n\u00f6mr\u0259l\u0259nmi\u015f bird\u0259f\u0259lik plastik kilidl\u0259 ba\u011flasa da, m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rin 48,4%-d\u0259 kilidl\u0259rin f\u0259rdi n\u00f6mr\u0259l\u0259rini elan etm\u0259yib v\u0259 bu n\u00f6mr\u0259l\u0259r m\u00fcvafiq aktda qeyd olunmay\u0131b.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00a0S\u0259sverm\u0259 prosesi<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    01 noyabr 2015-ci il tarixli Parlament se\u00e7kil\u0259rind\u0259 \u0130D\u0130 s\u0259sverm\u0259 prosesind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v se\u00e7ki h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rinin Se\u00e7ki M\u0259c\u0259ll\u0259sinin t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011fu kimi deyil, pozuntularla m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmas\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 formada qeyd\u0259 al\u0131b:<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00a0Se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin 45,4%-d\u0259 MnSK \u00fczv\u00fc s\u0259sverm\u0259 ota\u011f\u0131n\u0131n giri\u015find\u0259 se\u00e7icinin \u015f\u0259xsiyy\u0259tini t\u0259sdiq ed\u0259n m\u00fcvafiq s\u0259n\u0259di sona q\u0259d\u0259r ciddi yoxlamay\u0131b.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b746,4% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 MnSK \u00fczv\u00fc s\u0259sverm\u0259 ota\u011f\u0131n\u0131n giri\u015find\u0259 ultrab\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi lampa vasit\u0259sil\u0259 se\u00e7icinin sol \u0259linin ba\u015f barma\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259 i\u015far\u0259l\u0259ndiyini yoxlamay\u0131b.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b7Barma\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259 i\u015far\u0259l\u0259nm\u0259sini yoxlatd\u0131rmaqdan imtina ed\u0259n se\u00e7icil\u0259r 29,9% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 s\u0259sverm\u0259 ota\u011f\u0131na burax\u0131l\u0131b.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b725,8% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 s\u0259s verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn MSK-n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdiyi m\u00fcvafiq s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259n ba\u015fqa dig\u0259r s\u0259n\u0259dl\u0259rl\u0259 s\u0259sverm\u0259 hal\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b748,5% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 se\u00e7icinin sol \u0259linin ba\u015f barma\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259 i\u015far\u0259l\u0259nm\u0259m\u0259si hallar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b7Barma\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259 i\u015far\u0259l\u0259nm\u0259sin\u0259 raz\u0131 olmayan se\u00e7icil\u0259r\u0259 s\u0259sverm\u0259y\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259si hallar\u0131na 29,9% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 rast g\u0259linib.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b742,4% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 se\u00e7ki b\u00fclleteninin n\u00f6mr\u0259l\u0259nmi\u015f yuxar\u0131 sol k\u00fcnc\u00fcn\u00fcn qabaqcadan k\u0259silm\u0259si hal\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b7Se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin 42,2%-d\u0259 se\u00e7icinin se\u00e7ki b\u00fclleteni almas\u0131 haqq\u0131nda se\u00e7ici siyah\u0131s\u0131nda ad\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda imza qrafas\u0131nda imza atmamas\u0131 hallar\u0131na rast g\u0259linib.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b748,4% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 se\u00e7icinin se\u00e7ki b\u00fclleteni almas\u0131 haqq\u0131nda se\u00e7ici siyah\u0131s\u0131nda ba\u015fqas\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda imza qrafas\u0131nda imza atmas\u0131 hallar\u0131na rast g\u0259linib.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b7Se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin 48,4%-d\u0259 s\u0259sverm\u0259nin gizliliyinin pozulmas\u0131 hal\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b751,5% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 ba\u015fqas\u0131n\u0131n \u0259v\u0259zin\u0259 s\u0259sverm\u0259 hal\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b7Bir \u015f\u0259xs t\u0259r\u0259find\u0259n se\u00e7ki qutusuna bird\u0259n art\u0131q se\u00e7ki b\u00fclleteninin at\u0131lmas\u0131 hal\u0131 63,9% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b742,2% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 se\u00e7icinin irad\u0259sin\u0259 t\u0259sir etm\u0259 hallar\u0131na rast g\u0259linib.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b740,2% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 s\u0259sverm\u0259 kabin\u0259sin\u0259 bird\u0259n art\u0131q \u015f\u0259xsin daxil olmas\u0131 hallar\u0131na rast g\u0259linib.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b7Se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin 29,9%-d\u0259 polis se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259n az\u0131 100 metr aral\u0131da dayanmal\u0131d\u0131r prinsipin\u0259 \u0259m\u0259l olunmay\u0131b.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b718,5% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 s\u0259sverm\u0259 ota\u011f\u0131nda se\u00e7ici qismind\u0259 istisna olmaqla polis \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131na rast g\u0259linib.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b7S\u0259sverm\u0259 ota\u011f\u0131nda MSK v\u0259 ya DSK t\u0259r\u0259find\u0259n verilmi\u015f m\u00fcvafiq l\u00f6vh\u0259ciyi olmayan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 (se\u00e7icil\u0259r istisna olmaqla) 44,3%se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 rast g\u0259linib.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00b727,8% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 s\u0259sverm\u0259 vaxt\u0131nda (saat 19:00) ba\u015fa \u00e7atmay\u0131b.<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  \u00a0S\u0259sl\u0259rin say\u0131lmas\u0131<\/p>\n<p>  \u0130D\u0130-nin m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259ri s\u0259sl\u0259rin say\u0131lmas\u0131 zaman\u0131 prosesin keyfiyy\u0259tin\u0259 t\u0259sir ed\u0259n ciddi qanun pozuntular\u0131n\u0131 qeyd\u0259 al\u0131blar. Pozuntular\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi qrupla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b:<\/p>\n<p>  \u00b735% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 s\u0259sl\u0259rin hesablanmas\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rinin ham\u0131s\u0131 s\u0259sverm\u0259 ota\u011f\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259yib.<\/p>\n<p>  \u00b7Se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin 33%-d\u0259 se\u00e7ki qutular\u0131, se\u00e7ici siyah\u0131lar\u0131 v\u0259 dig\u0259r se\u00e7ki materiallar\u0131 s\u0259sl\u0259rin hesablanmas\u0131 ba\u015fa \u00e7atanad\u0259k s\u0259sverm\u0259 ota\u011f\u0131nda qalmay\u0131b.<\/p>\n<p>  \u00b720,6% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 s\u0259sl\u0259rin say\u0131lmas\u0131n\u0131n komissiya \u00fczvl\u0259rind\u0259n ba\u015fqa h\u0259r hans\u0131 ba\u015fqa \u015f\u0259xs t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lmas\u0131 hallar\u0131na rast g\u0259linib.<\/p>\n<p>  \u00b7Se\u00e7ki qutular\u0131 a\u00e7\u0131lmazdan \u0259vv\u0259l MnSK \u00fczvl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259yib:<\/p>\n<p>  \u00d8 Se\u00e7ici siyah\u0131s\u0131ndak\u0131 se\u00e7icil\u0259rin say\u0131 &#8211; 36,0% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259<\/p>\n<p>  \u00d8 \u018flav\u0259 se\u00e7ici siyah\u0131s\u0131nda olan se\u00e7icil\u0259rin say\u0131 &#8211; 58,8% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259<\/p>\n<p>  \u00d8 S\u0259sverm\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn qeydiyyatdan \u00e7\u0131xma (s\u0259sverm\u0259) v\u0259siq\u0259sil\u0259 s\u0259s vermi\u015f se\u00e7icil\u0259rin say\u0131 &#8211; 59,8% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259<\/p>\n<p>  \u00d8 S\u0259sverm\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn qeydiyyatdan \u00e7\u0131xma (s\u0259sverm\u0259) v\u0259siq\u0259si alm\u0131\u015f se\u00e7icil\u0259rin say\u0131 -63,9% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259<\/p>\n<p>  \u00d8 M\u0259nt\u0259q\u0259 \u00fczr\u0259 se\u00e7icil\u0259rin \u00fcmumi say\u0131 &#8211; 39,2% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259<\/p>\n<p>  \u00d8 DSK t\u0259r\u0259find\u0259n verilmi\u015f se\u00e7ki b\u00fclletenl\u0259rinin say\u0131 &#8211; 44,5% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259<\/p>\n<p>  \u00d8 Se\u00e7ki b\u00fclleteni alm\u0131\u015f se\u00e7icil\u0259rin say\u0131 &#8211; 52,6% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259<\/p>\n<p>  \u00d8 S\u0259sverm\u0259 ota\u011f\u0131ndan k\u0259narda s\u0259s vermi\u015f se\u00e7icil\u0259rin \u0259riz\u0259l\u0259rinin say\u0131 &#8211; 55,7% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259<\/p>\n<p>  \u00d8 S\u0259sverm\u0259 ota\u011f\u0131ndan k\u0259narda s\u0259s ver\u0259n se\u00e7icil\u0259r\u0259 verilmi\u015f se\u00e7ki b\u00fclletenl\u0259rinin say\u0131 &#8211; 54,6% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259<\/p>\n<p>  \u00d8 Istifad\u0259 edilm\u0259mi\u015f se\u00e7ki b\u00fclletenl\u0259rinin say\u0131 &#8211; 44,3% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259<\/p>\n<p>  \u00d8 Korlanm\u0131\u015f se\u00e7ki b\u00fclletenl\u0259rinin say\u0131 &#8211; 49,5% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259<\/p>\n<p>  \u00b785,6% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 karbonla\u015fm\u0131\u015f (\u0259sas) protokolun 1- 6- c\u0131 b\u0259ndl\u0259ri qutular a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015fdan doldurulmal\u0131d\u0131r prinsipin\u0259 \u0259m\u0259l olunmay\u0131b.<\/p>\n<p>  \u00b7Se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin 52,6%-d\u0259 qutular a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015fdan kilidl\u0259r yoxlanmay\u0131b v\u0259 f\u0259rdi n\u00f6mr\u0259l\u0259r elan olunmay\u0131b.<\/p>\n<p>  \u00b748,5% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 s\u0259sl\u0259rin hesablanmas\u0131 \u00fcmumi hesablanma prosesin\u0259 yekun vurulanad\u0259k fasil\u0259sizapar\u0131lmal\u0131d\u0131r prinsipi il\u0259apar\u0131lmay\u0131b.<\/p>\n<p>  \u00b718,6% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 s\u0259sl\u0259rin say\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u0259s verm\u0259 ota\u011f\u0131ndan k\u0259narda ba\u015f verm\u0259sihal\u0131na rast g\u0259lindi.<\/p>\n<p>  \u00b7Se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin 55,7%-d\u0259s\u0259sl\u0259rin say\u0131lmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rin m\u00fc\u015fahid\u0259si alt\u0131nda ba\u015f verm\u0259yib.<\/p>\n<p>  \u00b724,8% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind s\u0259sl\u0259rin say\u0131lmas\u0131 zaman\u0131 b\u00fclletenl\u0259rin qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si v\u0259 ya \u00fcz\u0259rin\u0259 i\u015far\u0259 qoyulmas\u0131 hal\u0131na rast g\u0259lindi.<\/p>\n<p>  \u00b774,2% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 s\u0259sl\u0259rin hesablanmas\u0131 namiz\u0259dl\u0259rin ald\u0131\u011f\u0131 real s\u0259sl\u0259r\u0259 uy\u011fun hesablanmad\u0131.<\/p>\n<p>  \u00b768,0% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 karbonla\u015fm\u0131\u015f protokollar s\u0259sverm\u0259 ota\u011f\u0131nda t\u0259rtib olunmad\u0131.<\/p>\n<p>  \u00b772,1% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 protokolun t\u0259sdiq olunmu\u015f sur\u0259tini m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan yarad\u0131lmad\u0131.<\/p>\n<p>  \u00b7Se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sinin 33,0%-d\u0259 \u0259sas protokollar s\u0259s verm\u0259 ota\u011f\u0131nda yaz\u0131lmadan se\u00e7ki s\u0259n\u0259dl\u0259rinin otaqdan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 hal\u0131na rast g\u0259lindi.<\/p>\n<p>  \u00b790,8% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 protokolun imza v\u0259 m\u00f6h\u00fcrl\u0259 t\u0259sdiq olunmu\u015f bir n\u00fcsx\u0259si divardan as\u0131lmad\u0131.<\/p>\n<p>  \u00b715,5% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 s\u0259sl\u0259rin say\u0131lmas\u0131 v\u0259 protokollar\u0131n yaz\u0131lmas\u0131na k\u0259nar \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u00fcdaxil\u0259si m\u00fc\u015fahid\u0259 olundu<\/p>\n<p>  \u00b733,0% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 MnSK s\u0259dri v\u0259 komissiya \u00fczvl\u0259rin\u0259 k\u0259nar \u015f\u0259xsl\u0259rin g\u00f6st\u0259ri\u015f verm\u0259 hal\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olundu.<\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    Komissiya \u00fczvl\u0259rinin i\u015f keyfiyy\u0259ti<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  Se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sinin 45,3%-d\u0259 MnSK s\u0259dri v\u0259 \u00fczvl\u0259rinin m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259nl\u0259rin qanunauy\u011fun suallar\u0131na cavab verm\u0259m\u0259si hallar\u0131na rast g\u0259linib. MnSK s\u0259dri v\u0259 \u00fczvl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rin irad v\u0259 t\u0259klifl\u0259rin\u0259 etinas\u0131z (saymazyana) yana\u015fma hallar\u0131na 61,9% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 rast g\u0259linib.<\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    Se\u00e7ici f\u0259all\u0131\u011f\u0131<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  \u0130D\u0130 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 apard\u0131qlar\u0131 25 se\u00e7ki dair\u0259si \u00fczr\u0259 se\u00e7ici f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259sverm\u0259 ota\u011f\u0131n\u0131n daxilind\u0259 s\u0259sverm\u0259 kabin\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b se\u00e7ki qutusuna b\u00fclleten atan \u015f\u0259xsl\u0259rin say\u0131n\u0131 onlara verilmi\u015f Anket\u0259 qeyd etm\u0259kl\u0259 hesablay\u0131b 5 d\u0259f\u0259, saat 10, 12, 15, 17 v\u0259 19:00-da m\u0259rk\u0259z\u0259 m\u0259lumt \u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. A\u015fa\u011f\u0131da MSK-n\u0131n r\u0259q\u0259ml\u0259ril\u0259 m\u00fcqayis\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 saatlara uy\u011fun se\u00e7ici f\u0259all\u0131\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir:<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    MSK\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130D\u0130<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  Saat 10:00\u00a0\u00a0 11.06%\u00a0\u00a0 5.36%<\/p>\n<p>  Saat 12:00\u00a0\u00a0 26.01%\u00a0\u00a0 12.64%<\/p>\n<p>  Saat 15:00\u00a0\u00a0 40.14%\u00a0\u00a0 20.62%<\/p>\n<p>  Saat 17:00\u00a0\u00a0 47.00%\u00a0\u00a0 24.25%<\/p>\n<p>  Saat 19:00\u00a0\u00a0 52.76%\u00a0 25.52%<\/p>\n<p>  \u0130D\u0130-nin apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 25 se\u00e7ki dair\u0259si \u00fczr\u0259 s\u0259sverm\u0259nin sonuna se\u00e7ici f\u0259all\u0131\u011f\u0131 25.52 % olmu\u015fdur. Ancaq MSK-n\u0131n ilkin r\u0259smi m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n bu se\u00e7ki dair\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 se\u00e7ici f\u0259all\u0131\u011f\u0131 52,76%g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>  M\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r statik apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 s\u0259sverm\u0259d\u0259 &#8220;karusel\u201d \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131 t\u0259sbit etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131b. Y\u0259ni \u0130D\u0130 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rinin m\u0259lumat\u0131 \u0259sas\u0131nda se\u00e7ici f\u0259all\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 a\u00e7\u0131qlanan say\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 bu \u0259m\u0259liyyatda i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259rin d\u0259 olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>  M\u00fc\u015fahid\u0259 apar\u0131lan se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 se\u00e7ici f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00fcni olaraq yarad\u0131lmas\u0131na r\u0259vac ver\u0259n ciddi qanun pozuntular\u0131n\u0131n ba\u015f verdiyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, MSK-n\u0131n elan etdiyi \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 son r\u0259smi r\u0259q\u0259min (55,07%) h\u0259qiqiliyi ciddi \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furur.<\/p>\n<p>  \u0130D\u0130 hesab edir ki, 01 noyabr 2015-ci il tarixli Parlament se\u00e7kil\u0259rind\u0259 \u0259slind\u0259 se\u00e7ici f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131 se\u00e7ki prosesind\u0259 r\u0259qab\u0259tin olmamas\u0131, davaml\u0131 se\u00e7kil\u0259rin saxtala\u015fd\u0131rlmas\u0131na dair ictimai r\u0259yd\u0259 olan y\u00fcks\u0259k \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259r, se\u00e7ki \u00f6nc\u0259si m\u00fcst\u0259qil v\u0259 m\u00fcxalif namiz\u0259dl\u0259r\u0259 yarad\u0131lan ciddi manel\u0259r, se\u00e7ki prosesinin \u0259dal\u0259tliliyin\u0259 inam\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131, yerli \u00f6z\u00fcnidar\u0259 institununun n\u00fcfuzunun a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131 v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rin m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 statusunun art\u0131r\u0131lmas\u0131na dair g\u00f6t\u00fcrlm\u00fc\u015f beyn\u0259lxalq \u00f6hd\u0259liyin yerin\u0259 yetirilm\u0259m\u0259sil\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    Se\u00e7ki g\u00fcn\u00fc m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 t\u0259zyiql\u0259r<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  M\u00fc\u015fahid\u0259 apar\u0131lan se\u00e7ki m\u0259ntq\u0259l\u0259rind\u0259 \u0130D\u0130 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 m\u00fcxt\u0259lif manel\u0259r yarad\u0131l\u0131b. M\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rin r\u0259yin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 s\u0259sverm\u0259 prosesi zaman\u0131 45,3% se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 komissiya \u00fczvl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259xl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259zyiq etm\u0259 hallar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    \u0130D\u0130 monitorinq zaman\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 t\u0259zyiq v\u0259 m\u00fcdaxil\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 qeyd\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 faktlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi t\u0259snifl\u0259ndirilmi\u015fdir:<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  87 A\u011fsu-\u0130smay\u0131ll\u0131 Se\u00e7ki Dair\u0259sinin 20 sayl\u0131 m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 b\u00fclletenl\u0259rin say\u0131lmas\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259sinl\u0259r dey\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259ri \u00e7\u00f6l\u0259 \u00e7\u0131xarma\u011fa c\u0259hd edibl\u0259r. H\u0259m\u00e7inin dair\u0259nin 37 sayl\u0131 m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 polis deputatl\u0131\u011fa namiz\u0259d Z\u0259ka \u015eikarl\u0131n\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7isin\u0259 t\u0259zyiq ed\u0259r\u0259k onu m\u0259nt\u0259q\u0259d\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131b. 31 sayl\u0131 \u0130lx\u0131\u00e7\u0131 k\u0259nd m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 is\u0259 komissiya s\u0259dri F\u0259rz\u0259liyev Rasim m\u00fcxalif\u0259t\u00e7i namiz\u0259din m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7isin\u0259 \u00e7\u0259kil\u015f aparamaq \u00fc\u00e7\u00fcn icaz\u0259 verm\u0259yib.<br \/>\n  <br \/>\n  67 sayl\u0131 C\u0259lilabad \u015f\u0259h\u0259r Se\u00e7ki Dair\u0259sind\u0259 4, 9, 11 sayl\u0131 m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 s\u0259sl\u0259rin say\u0131lmas\u0131 zaman\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r m\u0259nt\u0259q\u0259d\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131blar.<br \/>\n  <br \/>\n  95 sayl\u0131 T\u0259rt\u0259r se\u00e7ki dair\u0259sininin 14 sayl\u0131 m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r edilmi\u015f, onlara yekun protokollar verilm\u0259mi\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259d\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015flar.<br \/>\n  <br \/>\n  85 sayl\u0131 \u015eamax\u0131 se\u00e7ki dair\u0259sinin 3 sayl\u0131 m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 komissiya s\u0259dri \u018fr\u0259stun X\u0259l\u0259fov yekun protokollar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 verm\u0259yib, m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 zor t\u0259tbiq edib.<br \/>\n  <br \/>\n  55 Xa\u00e7maz se\u00e7ki dair\u0259sinin 20 sayl\u0131 se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 R\u0130H-nin ba\u015f m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7isi Yaqut M\u0259simova Qobuq\u0131ra\u011f\u0131 k\u0259nd icra n\u00fcmay\u0259nd\u0259si F\u0259rman Babayevin r\u0259hb\u0259rliyi m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 edilmi\u015fdir.<br \/>\n  <br \/>\n  31 sayl\u0131 Suraxan\u0131 ikinci se\u00e7ki dair\u0259sinin 21 sayl\u0131 m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259rin aktivliyini g\u00f6r\u0259n MnSK s\u0259dri polis \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 m\u0259nt\u0259q\u0259 polis n\u0259zar\u0259tind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0131\u015fdir.<br \/>\n  <br \/>\n  11 sayl\u0131 Qarada\u011f se\u00e7ki dair\u0259sinin 21 sayl\u0131 m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 saat 17-18 rad\u0259l\u0259rind\u0259 x\u00fcsusi geyimli bir qrup m\u00fclki \u015f\u0259xs m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259ri d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 alm\u0131\u015f, onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 mane olmu\u015flar. H\u0259min dair\u0259nin 37 sayl\u0131 m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 saat 17:30 rad\u0259l\u0259rind\u0259 polis m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i Eyvaz M\u0259mm\u0259dovu m\u0259nt\u0259q\u0259d\u0259n uzaqla\u015fd\u0131raraq polis b\u00f6lm\u0259sin\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n  <br \/>\n  71 sayl\u0131 Masall\u0131 k\u0259nd se\u00e7ki dair\u0259sinin 18 sayl\u0131 m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 saat 15:20-d\u0259 YAP-\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7isi T\u0259hmasib Muxtarov dig\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259ri h\u0259d\u0259l\u0259mi\u015fdir.<br \/>\n  <br \/>\n  33 sayl\u0131 X\u0259tai birinci se\u00e7ki dair\u0259sinin 20 sayl\u0131 m\u0259nt\u0259q\u0259sinin s\u0259dri deputatl\u0131\u011fa namiz\u0259d Ruslan \u0130zz\u0259tlinin m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7isini m\u0259nt\u0259q\u0259y\u0259 buraxmam\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n  <br \/>\n  15 sayl\u0131 Bin\u0259q\u0259di birinci se\u00e7ki dair\u0259sinin 9 sayl\u0131 se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 t\u0259zyiq edilmi\u015fdir.<br \/>\n  <br \/>\n  23 sayl\u0131 N\u0259simi-S\u0259bail se\u00e7ki dair\u0259sinin 17 sayl\u0131 m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7iy\u0259 se\u00e7kini m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan verilm\u0259mi\u015fdir.<br \/>\n  <br \/>\n  21 sayl\u0131 N\u0259simi Birinci se\u00e7ki dair\u0259sinin 27 sayl\u0131 se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r 07:00-da m\u0259nt\u0259q\u0259y\u0259 burax\u0131lmal\u0131 oldu\u011fu halda, 07:30-da burax\u0131lm\u0131\u015f, 8 sayl\u0131 m\u0259nt\u0259q\u0259d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259y\u0259 se\u00e7kini izl\u0259m\u0259y\u0259 imkan verilm\u0259mi\u015fdir(08:30).<\/p>\n<p>  <i><br \/>\n    \u00a0N\u0259tic\u0259 v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r<br \/>\n  <\/i><\/p>\n<p>  \u0130D\u0130 01 noyabr 2015-ci il Parlament se\u00e7kil\u0259rinin m\u00fc\u015fahid\u0259sin\u0259 dair a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n ilkin n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259lib:<\/p>\n<p>  \u00b701 noyabr 2015-ci il Parlament se\u00e7kil\u0259ri zaman\u0131 se\u00e7kiqaba\u011f\u0131 m\u00fchit azad v\u0259 demokratik se\u00e7kil\u0259r ke\u00e7irm\u0259y\u0259 imkan verm\u0259yib, siyasi azadl\u0131qlar, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 s\u00f6z v\u0259 m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131, birl\u0259\u015fm\u0259k v\u0259 s\u0259rb\u0259st topla\u015fmaq azadl\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnd\u0259 \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar aradan qalxmay\u0131b. \u018fksin\u0259 bu se\u00e7kil\u0259r siyasi v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti f\u0259allar\u0131n\u0131n, tan\u0131nm\u0131\u015f huquq m\u00fcdafi\u0259cil\u0259rinin, jurnalist v\u0259 blogerl\u0259rin h\u0259bsi v\u0259 n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 olan represiya m\u00fchiti alt\u0131nda apar\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>  \u00b701 noyabr 2015-ci il Parlament se\u00e7kil\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 se\u00e7kil\u0259rind\u0259 namiz\u0259dl\u0259rin qeydiyyat\u0131 d\u00f6vr\u00fc ciddi qanun pozuntular\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunaraq, se\u00e7kil\u0259rd\u0259 alternativsizlik m\u00fchitinin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nib. Bunu se\u00e7kid\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n partiyalar v\u0259 onlar\u0131n qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f namiz\u0259dl\u0259ri bar\u0259d\u0259 MSK-n\u0131n r\u0259smi m\u0259lumat\u0131na baxd\u0131qda ayd\u0131n g\u00f6rm\u0259k olur.<\/p>\n<p>  \u00b701 noyabr 2015-ci il Parlament se\u00e7kil\u0259rind\u0259 se\u00e7kiqaba\u011f\u0131 t\u0259\u015fviqat kampaniyas\u0131nda qar\u015f\u0131duran siyasi t\u0259r\u0259fl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n namiz\u0259dl\u0259r aras\u0131nda b\u0259rab\u0259r v\u0259 r\u0259qab\u0259tli siyasi \u015f\u0259rait t\u0259min olunmay\u0131b.<\/p>\n<p>  \u00b7Se\u00e7ki prosesind\u0259 se\u00e7ki i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 siyasi partiyalar, namiz\u0259dl\u0259r, se\u00e7icil\u0259r v\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259zyiq v\u0259 t\u0259hdidl\u0259r qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>  \u00b7Namiz\u0259dl\u0259rin ir\u0259li surulm\u0259si v\u0259 qeydiyyat\u0131 prosesind\u0259 namiz\u0259dl\u0259r\u0259 munasib\u0259td\u0259 ciddi ayr\u0131-seckilik mu\u015fahid\u0259 edilib. Bel\u0259 ki, hakim YAP-n\u0131n uzvl\u0259rinin qeydiyyat\u0131nda hec bir manecilikl\u0259r olmay\u0131b. Bunun \u0259ksin\u0259 olaraq muxalif siyasi partiya uzvl\u0259rinin qeydiyyat\u0131nda is\u0259 DSK-lar v\u0259 ya yerli icra hakimiyy\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n coxlu sayda suni \u0259ng\u0259ll\u0259r yarad\u0131l\u0131b. B\u0259z\u0259n yerli icra numay\u0259nd\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n onlara t\u0259zyiql\u0259r olub.<\/p>\n<p>  \u00b7AT\u018fT DT\u0130HB v\u0259 Avropa \u015euras\u0131 Venesiya Komissiyas\u0131n\u0131n secki qanunvericiliyin\u0259 dair t\u0259klifl\u0259ri q\u0259bul edilm\u0259yib. \u018fksin\u0259 olaraq, son bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259 Se\u00e7ki M\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 edilmi\u015f m\u00fcrt\u0259ce \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 bir s\u0131ra se\u00e7ki h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rinin icras\u0131 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fmi\u015f, namiz\u0259dl\u0259rin qeydiyyat\u0131 v\u0259 se\u00e7kiqaba\u011f\u0131 t\u0259\u015fviqata h\u00fcquqi m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r yaranm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>  \u00b7S\u0259sverm\u0259 g\u00fcn\u00fc se\u00e7ki m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7ox sayl\u0131 qanun pozuntular\u0131, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 bir \u015f\u0259xsin bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 s\u0259s verm\u0259si v\u0259 topa b\u00fclletenl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 hallar\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f, s\u0259sl\u0259rin say\u0131lmas\u0131 v\u0259 protokolla\u015fmas\u0131 prosesi ciddi pozuntularla apar\u0131lm\u0131\u015f, bununla da s\u0259sverm\u0259nin qanuni n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb.<\/p>\n<p>  \u00b7Secki gunu secici f\u0259all\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 r\u0259smi m\u0259lumatlar ciddi \u015fubh\u0259 do\u011furub v\u0259 \u0259ks\u0259r secki m\u0259nt\u0259ql\u0259rind\u0259 secici f\u0259all\u0131\u011f\u0131 suni olaraq \u015fi\u015firdilib;<\/p>\n<p>  Bel\u0259likl\u0259, \u0130D\u0130 01 noyabr 2015-ci il Parlament seckil\u0259rinin monitorinqinin n\u0259tic\u0259l\u0259rini umumil\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 r\u0259y\u0259 g\u0259lir:<\/p>\n<p>  \u00b701 noyabr 2015-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda Parlament\u0259 keciril\u0259n secki azad, \u0259dal\u0259tli, \u015f\u0259ffaf v\u0259 demokratik olmay\u0131b. Seckil\u0259rin butun m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259, \u0259sas\u0259n d\u0259 namiz\u0259dl\u0259rin ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 qeydiyyat\u0131, seckiqaba\u011f\u0131 t\u0259\u015fviqat v\u0259 secki gunu s\u0259sverm\u0259nin n\u0259tic\u0259l\u0259ri uzr\u0259 umumil\u0259\u015fdirm\u0259 gost\u0259rir ki, bu secki r\u0259aqb\u0259tsiz v\u0259 alternativsizlik \u015f\u0259raitind\u0259 ba\u015f verib, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n h\u0259qiqi irad\u0259sini ifad\u0259 ed\u0259n seckil\u0259r olmay\u0131b.<\/p>\n<p>  \u00b7Se\u00e7kil\u0259rd\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f qanun pozuntular\u0131 v\u0259 se\u00e7kiqaba\u011f\u0131 siyasi m\u00fchit, azad v\u0259 \u0259dal\u0259tli se\u00e7kil\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 imkan verm\u0259mi\u015f, bununla da Parlament se\u00e7kil\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n yerli qanunvericliyin\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun ke\u00e7irilm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>  \u00b7Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n dovl\u0259t orqanlar\u0131, xusus\u0259n d\u0259 siyasi hakimiyy\u0259t bu seckinin azad, \u0259dal\u0259tli v\u0259 demokratik kecirilm\u0259si ucun siyasi irad\u0259 numayi\u015f etdir\u0259 bilm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>  \u0130D\u0130 01 noyabr 2015-ci il Parlament se\u00e7kil\u0259rinin monitorinqinin ilkin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 dair a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u00f6vsiyy\u0259l\u0259ri diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r:<\/p>\n<p>  \u00b7Qanun pozuntular\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00fct\u00fcn m\u00fcraci\u0259t v\u0259 \u015fikay\u0259tl\u0259ri se\u00e7ki komissiyalar\u0131 d\u0259rhal ara\u015fd\u0131rmal\u0131, bu prosesd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n s\u0259lahiyy\u0259tli \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fcfaviq q\u0259rarlar\u0131n\u0131 ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>  \u00b7\u00d6lk\u0259d\u0259 siyasi v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti f\u0259allar\u0131na qar\u015f\u0131 apar\u0131lan represiyalar dayand\u0131r\u0131lmal\u0131, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin siyasi m\u0259hbus kimi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r h\u0259bsd\u0259n azad olunmal\u0131, probleml\u0259rin h\u0259lli qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 dialoq \u015f\u0259raitind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>  \u00b7Respublikada siyasi azadl\u0131qlarla ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan siyasi b\u00f6hran\u0131n aradan qalxmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn siyasi hakimiyy\u0259t d\u00f6vl\u0259tl\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar aras\u0131nda siyasi inam yaratma\u011fa c\u0259hd g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir.<\/p>\n<p>  \u00b7Siyasi hakimiyy\u0259t b\u00fct\u00fcn siyasi r\u0259qibl\u0259rinin d\u00f6vl\u0259t v\u0259 yerli idar\u0259etm\u0259d\u0259 s\u0259rb\u0259st v\u0259 b\u0259rab\u0259r t\u0259msil\u00e7iliyin\u0259 \u015f\u0259rait yaratmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>  \u00b7D\u00f6vl\u0259t strukturlar\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n s\u0259rb\u0259st topla\u015fmaq, s\u00f6z v\u0259 m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t etm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>  \u00b7Se\u00e7ki M\u0259c\u0259ll\u0259sinin yerli ictimai-siyasi t\u0259\u015fkilatlar, habel\u0259 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n Venesiya Komissiyas\u0131n\u0131n t\u00f6vsiyy\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn siyasi irad\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirilm\u0259lidir;<\/p>\n<p>  \u00b7Secki komissiyalar\u0131n\u0131n t\u0259rkibi \u0259sas siyasi quvv\u0259l\u0259rin b\u0259rab\u0259r t\u0259msilciliyi il\u0259 paritet prinsipi \u0259sas\u0131nda t\u0259\u015fkil edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>  \u00b7Secki huquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131na dair \u015fikay\u0259tl\u0259rin verilm\u0259si v\u0259 bax\u0131lmas\u0131na dair demokratik v\u0259 t\u0259kmil qaydalar mu\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>  \u00b7Se\u00e7ki komissiyalar\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 se\u00e7ki prosesind\u0259 a\u015fkarl\u0131\u011f\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259yl\u0259r n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259li, b\u00fct\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flara se\u00e7ki prosesini he\u00e7 bir t\u0259zyiq olmadan m\u00fc\u015fahid\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yaratmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    IDI \u0130dar\u0259 Hey\u0259ti<br \/>\n  <\/b><\/p>\n<p>  <b><br \/>\n    Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri, 02 noyabr 2015-ci il<br \/>\n  <\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Parlament se\u00e7kil\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n yerli qanunvericliyin\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun ke\u00e7irilm\u0259yib<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":37179,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[56],"tags":[],"class_list":["post-170861","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xeberler","infinite-scroll-item","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33","no-featured-image-padding"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u0130D\u0130 1 noyabr se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilkin r\u0259yini a\u00e7\u0131qlad\u0131 - MEYDAN.TV<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0130D\u0130 1 noyabr se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilkin r\u0259yini a\u00e7\u0131qlad\u0131 - MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Parlament se\u00e7kil\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n yerli qanunvericliyin\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun ke\u00e7irilm\u0259yib\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MEYDAN.TV\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-11-02T21:53:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/13912.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"768\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"384\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"user-manager\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"user-manager\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\"},\"headline\":\"\u0130D\u0130 1 noyabr se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilkin r\u0259yini a\u00e7\u0131qlad\u0131\",\"datePublished\":\"2015-11-02T21:53:47+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\\\/\"},\"wordCount\":14375,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/13912.jpg\",\"articleSection\":[\"X\u0259b\u0259rl\u0259r\"],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\\\/\",\"name\":\"\u0130D\u0130 1 noyabr se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilkin r\u0259yini a\u00e7\u0131qlad\u0131 - MEYDAN.TV\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/13912.jpg\",\"datePublished\":\"2015-11-02T21:53:47+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/13912.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/13912.jpg\",\"width\":768,\"height\":384,\"caption\":\"Source:\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/article\\\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ana s\u0259hif\u0259\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"X\u0259b\u0259rl\u0259r\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/section\\\/xeberler\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"\u0130D\u0130 1 noyabr se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilkin r\u0259yini a\u00e7\u0131qlad\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"name\":\"MEYDAN.TV\",\"description\":\"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#organization\",\"name\":\"Meydan TV\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/07\\\/meydan-logo.svg\",\"width\":195,\"height\":46,\"caption\":\"Meydan TV\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.meydan.tv\\\/az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a\",\"name\":\"user-manager\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0130D\u0130 1 noyabr se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilkin r\u0259yini a\u00e7\u0131qlad\u0131 - MEYDAN.TV","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"\u0130D\u0130 1 noyabr se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilkin r\u0259yini a\u00e7\u0131qlad\u0131 - MEYDAN.TV","og_description":"Parlament se\u00e7kil\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n yerli qanunvericliyin\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun ke\u00e7irilm\u0259yib","og_url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/","og_site_name":"MEYDAN.TV","article_published_time":"2015-11-02T21:53:47+00:00","og_image":[{"width":768,"height":384,"url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/13912.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"user-manager","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/"},"author":{"name":"user-manager","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a"},"headline":"\u0130D\u0130 1 noyabr se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilkin r\u0259yini a\u00e7\u0131qlad\u0131","datePublished":"2015-11-02T21:53:47+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/"},"wordCount":14375,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/13912.jpg","articleSection":["X\u0259b\u0259rl\u0259r"],"inLanguage":"az"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/","name":"\u0130D\u0130 1 noyabr se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilkin r\u0259yini a\u00e7\u0131qlad\u0131 - MEYDAN.TV","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/13912.jpg","datePublished":"2015-11-02T21:53:47+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/13912.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/13912.jpg","width":768,"height":384,"caption":"Source:"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/article\/idi-1-noyabr-seckilerinin-neticeleri-ile-bagli-ilkin-reyini-aciqladi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ana s\u0259hif\u0259","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"X\u0259b\u0259rl\u0259r","item":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/section\/xeberler\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"\u0130D\u0130 1 noyabr se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilkin r\u0259yini a\u00e7\u0131qlad\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#website","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","name":"MEYDAN.TV","description":"Meydan TV Az\u0259rbaycan\u0131n media m\u0259kan\u0131ndak\u0131 alternativ s\u0259sidir","publisher":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#organization","name":"Meydan TV","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.meydan.tv\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/meydan-logo.svg","width":195,"height":46,"caption":"Meydan TV"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/#\/schema\/person\/10d11eccf6da3662cf5fdab9806ea91a","name":"user-manager"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/170861","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=170861"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/170861\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37179"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=170861"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=170861"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meydan.tv\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=170861"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}