19 dekabr tarixində canlı yayımlanan müsahibə zamanı Rusiya Prezidenti Vladimir Putin azyaşlı nikahları tərifləyib. O, həm Şimali Qafqazda bu praktikanın mövcudluğunu, həm də Çeçenistan rəhbəri Ramzan Kadırovun ailəsindəki nikahları nümunə göstərərək bunu “çox yaxşı ənənə” adlandırıb.
OC Media yazır ki, Putin bu fikirləri, 23 yaşlı bir tamaşaçının sevgilisi ilə uzunmüddətli münasibəti barədə verdiyi suala cavab olaraq səsləndirib.
Putin Qafqaz xalqlarını “çox yaxşı ənənəyə” malik olduqlarına görə tərifləyərək bildirib ki, bu ənənə valideynlərin uşaqlarını kifayət qədər erkən yaşda evləndirməsindən ibarətdir. Onun fikrincə, başqaları da bundan nümunə götürməlidir:
“Qafqaz xalqları arasında çox yaxşı bir ənənə var: onlar uşaqlarını kifayət qədər erkən yaşda evləndirirlər. Bu, doğrudan da düzgündür, biz də onlardan nümunə götürməliyik. Bunu haradan bilirəm? Ramzan Kadırovun böyük ailəsi var, çoxlu uşaqları var və onlar da kifayət qədər erkən yaşda evlənirlər. O mənə dedi ki, bu onların, ümumiyyətlə Qafqazın ənənəsidir. Və bu, çox yaxşıdır”.
Putin həmçinin bildirib ki, bu yanaşma ailə həyatının formalaşması üçün “doğrudan da düzgündür”. O, mövzunu doğum səviyyəsinin azalması problemi ilə əlaqələndirib və gənclərin, xüsusilə qadınların təhsil və karyeranı ailə həyatı ilə uzlaşdırmaqda çətinlik çəkdiklərini vurğulayıb.
Ramzan Kadırov öz “Telegram” kanalında Putinin ailəsi ilə bağlı söylədiyi müsbət fikirləri böyük şərəf adlandırıb və onun fikrincə, güclü ailə, mənalı evlilik və uşaqların dünyaya gəlməsi olmadan nə dövlətin inkişafı, nə də mənəvi-əxlaqi dəyərlərin qorunması mümkündür.
Kadırov vurğulayıb ki, evlilik və uşaq sahibi olmaq Çeçenistan Respublikasının sakinləri üçün müqəddəs borcdur. O, qarşılıqlı dəstək, böyüklərə hörmət və gənc nəslə qayğı ənənələrinin əhəmiyyətini qeyd edib. Prezidentin ailəsinə verdiyi yüksək qiymətə görə təşəkkür edib və “ənənəvi dəyərlərə” sadiq qalacağını bildirib:
“Rusiya Prezidentinin ailəmizi nümunə kimi göstərməsi mənim və bütün Kadırovlar üçün böyük şərəf və xüsusi qürur mənbəyidir. Biz bunu təkcə həyat yolumuza deyil, həm də əsrlər boyu çeçen xalqının və Qafqaz xalqlarının mədəniyyətinin və dünyagörüşünün əsasını təşkil etmiş ənənəvi dəyərlərə verilən yüksək qiymət kimi qəbul edirik”.
Ramzan Kadırovun oğulları təxminən 17 yaşlarında evləniblər. Onun ortancıl oğlu Zelimxan (Eli) yaşı 14-dən çox olmayan bir qızla evlənib. Putin Kadırovun bütün övladlarının nikahını şəxsən “xeyir-dua” ilə təsdiqləyib.
Prezidentin bu açıqlamalarından sonra bir sıra insan hüquqları təşkilatları, o cümlədən NC SOS Böhran Qrupu, Putinin fikirlərini tənqid ediblər. Hüquq müdafiəçiləri bildiriblər ki, erkən ailə qurmaq ənənəsi qadın və qızların hüquqlarının pozulması ilə əlaqəlidir.
Hüquq müdafiəçilərinin fikrincə, “qadınlar çox vaxt öz istəklərinə zidd olaraq və erkən yaşda ərə verilirlər”. Onlar Yerevanda öldürülmüş çeçen qaçqın Aişat Baimuradovanın işini xatırladıblar. Baimuradova toyadək cəmi üç dəfə gördüyü 29 yaşlı bir kişi ilə evləndirilmişdi.
NC SOS həmçinin faciəvi nəticələrlə bitməsə də, nikahların dağılmasına səbəb olan digər hallara da istinad edib.
Qadın hüquqları ilə məşğul olan “Marem” qrupu qeyd edib ki, erkən nikahlar daha tez dağılır və bu ailələrdə zorakılıq halları tez-tez baş verir: “16–17 yaşlarında qızlar əksər hallarda nə fiziki, nə də psixoloji baxımdan cinsi həyata hazır olurlar”.
Qrup həmçinin xatırladıb ki, Kadırov özü əvvəllər erkən nikahlara qarşı çıxış edib. 2014-cü ildə o, imamların məktəbli qızları evləndirməsini qadağan etmişdi. Buna səbəb Müsəlmanların Ruhani İdarəsinin komissiyasının nəticələri olmuşdu: gənc yaşda evlənən cütlüklər arasında boşanmaların payı yarıdan çox idi. Tibbi statistika da mənfi idi — yeniyetmə qızların doğuş zamanı ağırlaşmalar yaşaması və uşaq ölümü halları, hətta Qroznıda belə etiraf edilirdi.
Böhran Qrupu Kadırovun əvvəlki sözlərini də xatırladıb: “Məktəb yaşında nikahlar uşaqlara mənfi təsir göstərir” və “özləri hələ uşaq olan qızların yemək bişirməyi və uşağa qulluq etməyi bilmədən ana olmasının yolverilməz olduğu” bildirilib.
Rusiyada qanunvericiliyə əsasən nikah üçün minimum yaş həddi 18-dir. Lakin bəzi hallarda bələdiyyə orqanları müəyyən şərtlərlə 16 yaşında evliliyə icazə verə bilər. Bu norma nikahların rəsmi olaraq 16 yaşdan qeydiyyata alınmasına imkan versə də, 18 yaşdan aşağı şəxslərin iştirak etdiyi nikahların əksəriyyəti rəsmi statistikaya düşmür və ya dövlət qeydiyyatı olmadan dini mərasimlərlə bağlanır.
Bu yazı ingilis dilindən tərcümə edilmişdir. Yazının əslini OC Media-dan oxuya bilərsiniz.
